Yswiriant Gwladol: rhagarweiniad

Printable version

1. Trosolwg

Rydych yn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol er mwyn bod yn gymwys i gael budd-daliadau penodol a Phensiwn y Wladwriaeth.

Mae angen rhif Yswiriant Gwladol arnoch er mwyn sicrhau bod eich cyfraniadau Yswiriant Gwladol a鈥檆h treth yn cael eu cofnodi yn erbyn eich enw chi鈥檔 unig.

Mae鈥檙 dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg.

Pwy sy鈥檔 talu Yswiriant Gwladol

Rydych yn talu Yswiriant Gwladol gorfodol os ydych yn 16 oed, neu鈥檔 h欧n, a bod y naill neu鈥檙 llall o鈥檙 canlynol yn berthnasol:

  • rydych yn gyflogai sy鈥檔 ennill dros 拢242 yr wythnos wrth gyflawni un swydd

  • rydych yn hunangyflogedig ac yn gwneud elw o fwy na 拢12,570 y flwyddyn

Nid ydych yn talu Yswiriant Gwladol fel arfer, ond efallai eich bod yn dal i fod yn gymwys i gael budd-daliadau penodol a Phensiwn y Wladwriaeth, os yw un o鈥檙 canlynol yn berthnasol:

  • rydych yn gyflogai sy鈥檔 ennill rhwng 拢123 a 拢242 yr wythnos wrth gyflawni un swydd

  • rydych yn hunangyflogedig, ac mae鈥檆h elw yn 拢6,725 neu鈥檔 fwy y flwyddyn

Caiff eich cyfraniadau eu trin fel pe baent wedi鈥檜 talu er mwyn diogelu eich cofnod Yswiriant Gwladol.

Mae鈥檔 bosibl y gallwch dalu cyfraniadau gwirfoddol (yn agor tudalen Saesneg) er mwyn osgoi bylchau yn eich cofnod o gyfraniadau Yswiriant Gwladol.

Dosbarthiadau Yswiriant Gwladol

Mae gwahanol fathau o Yswiriant Gwladol (a elwir yn 鈥榙osbarthiadau鈥�).

Mae鈥檙 math o Yswiriant Gwladol rydych yn ei dalu yn dibynnu ar eich statws cyflogaeth a faint rydych yn ei ennill.

Pryd rydych yn rhoi鈥檙 gorau i dalu

Os ydych yn gyflogedig, rydych yn rhoi鈥檙 gorau i dalu Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 (yn agor tudalen Saesneg) pan fyddwch yn cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth (yn agor tudalen Saesneg).

Os ydych yn hunangyflogedig, rydych yn rhoi鈥檙 gorau i dalu Yswiriant Gwladol Dosbarth 4 o 6 Ebrill (dechrau鈥檙 flwyddyn dreth) ar 么l i chi gyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

2. Eich rhif Yswiriant Gwladol

Mae gennych rif Yswiriant Gwladol er mwyn sicrhau bod eich cyfraniadau Yswiriant Gwladol a鈥檆h treth yn cael eu cofnodi yn erbyn eich enw chi鈥檔 unig.

Ni fydd eich rhif Yswiriant Gwladol yn newid ar unrhyw adeg. Mae鈥檔 cynnwys 2 lythyren, 6 rhif a llythyren i orffen.

Er enghraifft, QQ123456B

Fel arfer, byddwch yn cael llythyr yn cadarnhau eich rhif Yswiriant Gwladol yn fuan cyn eich pen-blwydd yn 16 mlwydd oed. Caiff hwn ei anfon i鈥檙 cyfeiriad sydd gan CThEF ar eich cyfer.

Os oes angen eich rhif Yswiriant Gwladol arnoch

Bydd eich rhif Yswiriant Gwladol ar ddogfennau sy鈥檔 ymwneud 芒 threth, megis eich clip cyflog neu鈥檆h P60. Gallwch hefyd ei gael ar ffurf llythyr a dod o hyd i鈥檆h rhif Yswiriant Gwladol ar-lein.

Os nad ydych erioed wedi cael rhif Yswiriant Gwladol

骋补濒濒飞肠丑听wneud cais am rif Yswiriant Gwladol聽os nad ydych wedi cael un o鈥檙 blaen.

Cadw eich rhif Yswiriant Gwladol yn ddiogel

Er mwyn atal twyll hunaniaeth, peidiwch 芒 rhannu eich rhif Yswiriant Gwladol gydag unrhyw un nad oes ei angen arno.

Mae鈥檔 bosibl y bydd angen i鈥檙 sefydliadau hyn wybod beth yw鈥檆h rhif:

  • Cyllid a Thollau EF (CThEF)
  • eich cyflogwr
  • yr Adran Gwaith a Phensiynau (sy鈥檔 cynnwys y Ganolfan Byd Gwaith a鈥檙 Gwasanaeth Pensiwn, Anabledd a Gofalwyr), os ydych yn hawlio budd-daliadau鈥檙 wladwriaeth, neu鈥檙 Adran Datblygu Cymdeithasol yng Ngogledd Iwerddon
  • eich cyngor lleol, os ydych yn hawlio Budd-dal Tai, neu Weithrediaeth Tai Gogledd Iwerddon
  • Swyddogion Cofrestru Etholiadol (er mwyn gwirio pwy ydych pan fyddwch yn cofrestru i bleidleisio)
  • y Cwmni Benthyciadau Myfyrwyr, os ydych yn gwneud cais am fenthyciad myfyriwr
  • eich darparwr pensiwn os oes gennych bensiwn personol neu bensiwn rhanddeiliaid
  • darparwr eich Cyfrif Cynilo Unigol (ISA), os ydych yn agor ISA
  • darparwyr gwasanaethau ariannol awdurdodedig sy鈥檔 eich helpu i brynu a gwerthu buddsoddiadau, megis cyfranddaliadau, bondiau, a deilliadau. Gallwch
  • Cyn-filwyr y DU

3. Dosbarthiadau Yswiriant Gwladol

Mae鈥檙 dosbarth yr ydych yn ei dalu yn dibynnu ar eich statws cyflogaeth a faint rydych yn ei ennill. Gweler y cyfraddau presennol ar gyfer cyfraniadau Dosbarth 1, 2 a 4.

Os ydych yn gyflogedig

Bydd eich cyflogwr yn didynnu cyfraniadau Dosbarth 1 o鈥檆h t芒l yn awtomatig os yw鈥檙 ddau beth canlynol yn berthnasol:

  • rydych yn iau nag oedran Pensiwn y Wladwriaeth
  • rydych yn ennill mwy na 拢242 yr wythnos wrth gyflawni un swydd

Caiff cyfraniadau Dosbarth 1A a Dosbarth 1B eu talu gan gyflogwyr ar dreuliau neu fuddiannau eu cyflogeion yn unig.

Os ydych yn ennill llai na 拢242 yr wythnos wrth gyflawni un swydd

Os ydych yn ennill rhwng 拢123 a 拢242 yr wythnos wrth gyflawni un swydd, ni fyddwch fel arfer yn talu Yswiriant Gwladol, ond efallai eich bod yn dal i fod yn gymwys i gael budd-daliadau penodol a Phensiwn y Wladwriaeth.

Os ydych yn ennill llai na 拢123 yr wythnos wrth gyflawni un swydd, gallwch ddewis talu cyfraniadau Dosbarth 3 gwirfoddol er mwyn osgoi bylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol (yn agor tudalen Saesneg).

Os ydych yn hunangyflogedig

Mae鈥檙 dosbarth rydych yn ei dalu鈥檔 dibynnu ar eich elw.

Os yw鈥檆h elw yn 拢6,725 neu鈥檔 fwy y flwyddyn

Caiff cyfraniadau Dosbarth 2 eu trin fel pe baent wedi鈥檜 talu er mwyn diogelu eich cofnod Yswiriant Gwladol. Mae hyn yn golygu nad oes rhaid i chi dalu cyfraniadau Dosbarth 2.

Os yw鈥檆h elw yn fwy na 拢12,570 y flwyddyn, mae鈥檔 rhaid i chi dalu cyfraniadau Dosbarth 4.

Os yw鈥檆h elw yn llai na 拢6,725 y flwyddyn

Nid oes angen i chi dalu unrhyw beth, ond gallwch ddewis talu cyfraniadau Dosbarth 2 gwirfoddol er mwyn osgoi bylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol (yn agor tudalen Saesneg).

Os nad ydych yn gweithio

Gallwch ddewis talu cyfraniadau Dosbarth 3 gwirfoddol er mwyn osgoi bylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol (yn agor tudalen Saesneg).

4. Faint rydych yn ei dalu

Mae swm yr Yswiriant Gwladol yr ydych yn ei dalu yn dibynnu ar eich statws cyflogaeth a faint rydych yn ei ennill.

Gallwch fwrw golwg dros gyfraddau ar gyfer blynyddoedd treth blaenorol (yn agor tudalen Saesneg).

Os ydych yn gyflogedig

Rydych yn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 1.

Y cyfraddau Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 ar gyfer y rhan fwyaf o bobl ar gyfer blwyddyn dreth 2024 i 2025 yw:

Eich cyflog O 6 Ebrill 2024 hyd at 5 Ebrill 2025
拢242 i 拢967 yr wythnos (拢1,048 i 拢4,189 y mis) 8%
Dros 拢967 yr wythnos (拢4,189 y mis) 2%

Byddwch yn talu llai os yw鈥檙 canlynol yn wir:

Mae cyflogwyr yn talu cyfradd wahanol o Yswiriant Gwladol yn dibynnu ar lythrennau categori (yn agor tudalen Saesneg) eu cyflogeion.

Sut i dalu

Rydych yn talu Yswiriant Gwladol gyda鈥檆h treth. Bydd eich cyflogwr yn ei ddidynnu o鈥檆h cyflog cyn i chi gael eich talu. Bydd eich slip cyflog yn dangos eich cyfraniadau.

Os ydych yn gyfarwyddwr cwmni cyfyngedig (yn agor tudalen Saesneg), efallai y byddwch hefyd yn gyflogai i chi鈥檆h hun, ac felly yn talu Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 drwy鈥檆h cyflogres TWE.

Os ydych yn hunangyflogedig

Rydych yn talu Yswiriant Gwladol Dosbarth 4 (yn agor tudalen Saesneg), yn dibynnu ar eich elw. Mae鈥檙 rhan fwyaf o bobl yn gwneud y taliadau hyn drwy Hunanasesiad.

Os yw鈥檆h elw yn 拢6,725 neu鈥檔 fwy, caiff eich cyfraniadau Dosbarth 2 eu trin fel pe baent wedi鈥檜 talu er mwyn diogelu eich cofnod Yswiriant Gwladol.

Mae鈥檔 bosibl y gallwch dalu cyfraniadau gwirfoddol (yn agor tudalen Saesneg) er mwyn osgoi bylchau yn eich cofnod o gyfraniadau Yswiriant Gwladol os yw鈥檙 naill neu鈥檙 llall o鈥檙 canlynol yn berthnasol:

  • mae gennych elw sy鈥檔 llai na 拢6,725 y flwyddyn yn sgil eich hunangyflogaeth
  • mae gennych swydd benodol (megis arholwr neu berchennog busnes sy鈥檔 ymwneud ag eiddo neu dir) ac nid ydych yn talu Yswiriant Gwladol Dosbarth 2 drwy Hunanasesiad

Os oes gennych fylchau ac os nad ydych yn talu cyfraniadau gwirfoddol, gallai hyn effeithio ar y budd-daliadau y gallwch eu cael, megis Pensiwn y Wladwriaeth.

Os oes gennych swydd benodol ac os nad ydych yn talu Yswiriant Gwladol Dosbarth 2 drwy Hunanasesiad, bydd angen i chi gysylltu 芒 Chyllid a Thollau EF (CThEF) i drefnu taliad gwirfoddol.

Os ydych yn gyflogedig ac yn hunangyflogedig

Mae鈥檔 bosibl eich bod yn gyflogai ond eich bod hefyd yn gwneud gwaith hunangyflogedig. Yn yr achos hwn, bydd eich cyflogwr yn didynnu鈥檆h Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 oddi wrth eich cyflog, ac efallai y bydd yn rhaid i chi dalu Yswiriant Gwladol Dosbarth 4 ar gyfer eich gwaith hunangyflogedig.

Bydd faint rydych yn ei dalu yn dibynnu ar eich cyflog cyfunol a鈥檆h gwaith hunangyflogedig.聽Bydd CThEF yn rhoi gwybod i chi faint o Yswiriant Gwladol sy鈥檔 ddyledus ar 么l i chi gyflwyno鈥檆h Ffurflen Dreth Hunanasesiad.

Cyfarwyddwyr, landlordiaid a physgotwyr cyfran

Mae rheolau gwahanol ar gyfer Yswiriant Gwladol os ydych yn un o鈥檙 canlynol:

Gallwch wneud cais i CThEF i wirio鈥檆h cofnod Yswiriant Gwladol a hawlio ad-daliad os ydych o鈥檙 farn eich bod wedi gordalu.

5. Yr hyn y mae Yswiriant Gwladol ar ei gyfer

Mae cyfraniadau Yswiriant Gwladol yn cyfrif tuag at y budd-daliadau a鈥檙 pensiynau yn y tabl.

Dosbarth 1: cyflogeion Dosbarth 2: hunangyflogedig 聽 Dosbarth 3: cyfraniadau gwirfoddol
Pensiwn Sylfaenol y Wladwriaeth Iawn Iawn Iawn
Pensiwn Ychwanegol y Wladwriaeth Iawn Na Na
Pensiwn Newydd y Wladwriaeth Iawn Iawn Iawn
Lwfans Ceisio Gwaith newydd Iawn Na Na
Lwfans Cyflogaeth a Chymorth ar sail cyfraniadau Iawn Iawn Na
Lwfans Mamolaeth Iawn Iawn Na
Taliad Cymorth Profedigaeth Iawn Iawn Na

Os ydych yn hunangyflogedig ac yn gwneud elw o fwy na 拢12,570 y flwyddyn, rydych yn talu cyfraniadau Dosbarth 4. Nid yw鈥檙 rhain yn cyfrif tuag at fudd-daliadau na phensiwn y Wladwriaeth.

6. Cymorth os nad ydych yn gweithio

Gallai unrhyw fylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol effeithio ar eich budd-daliadau. Gall credydau Yswiriant Gwladol helpu i osgoi bylchau yn eich cofnod a diogelu eich budd-daliadau.

Gallwch gael credydau os na allwch dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol, er enghraifft os yw鈥檙 canlynol yn wir:

  • na allwch weithio o ganlyniad i salwch

  • rydych yn gofalu am rywun

Os nad ydych yn gweithio, nac yn derbyn credydau, gallwch hefyd gyfrannu at eich Yswiriant Gwladol gyda chyfraniadau gwirfoddol (yn agor tudalen Saesneg).

7. Newid mewn amgylchiadau

Mae鈥檔 rhaid i chi roi gwybod i Gyllid a Thollau EF (CThEF) os yw鈥檙 canlynol yn berthnasol: