Absenoldeb a Th芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth

Printable version

1. Trosolwg

Efallai y gallwch chi a鈥檆h partner gymryd amser o鈥檙 gwaith os bydd eich plentyn yn marw cyn iddo droi鈥檔 18 oed, neu os cewch farw-enedigaeth ar 么l 24 wythnos o feichiogrwydd.

Rhaid i鈥檙 farwolaeth neu鈥檙 farw-enedigaeth fod wedi digwydd ar neu ar 么l:

  • 6 Ebrill 2020 os ydych yn gyflogedig yng Nghymru, Lloegr neu鈥檙 Alban
  • 6 Ebrill 2022 os ydych yn gyflogedig yng Ngogledd Iwerddon

Mae鈥檙 dudalen hon ar gael hefyd yn Saesneg (English).

Efallai y gallwch gael absenoldeb, t芒l neu鈥檙 ddau. Mae鈥檔 bosibl y byddwch yn gymwys ar gyfer:

  • Absenoldeb Rhieni Mewn Profedigaeth
  • T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth

Mae rheolau ynghylch pryd y cewch gymryd eich absenoldeb a鈥檆h t芒l a sut i hawlio.

Hawliau cyflogaeth tra ydych ar absenoldeb

Mae鈥檆h hawliau cyflogaeth wedi鈥檜 diogelu tra ydych ar Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth. Mae hyn yn cynnwys eich hawl i鈥檙 canlynol:

  • cael codiadau cyflog
  • cronni gwyliau
  • dychwelyd i鈥檙 gwaith

2. Yr hyn y gallwch ei gael

Efallai y gallwch gael naill ai Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth neu D芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth, neu鈥檙 ddau.

Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth

Gallwch gymryd absenoldeb o 2 wythnos o ddiwrnod cyntaf eich cyflogaeth ar gyfer pob plentyn sydd wedi marw neu a oedd yn farw-anedig os ydych yn gymwys.

Gallwch gymryd:

  • 2 wythnos gyda鈥檌 gilydd
  • 2 wythnos o absenoldeb ar wah芒n
  • un wythnos o absenoldeb yn unig

Wythnos yw union nifer y diwrnodau yr ydych fel arfer yn gweithio mewn wythnos.

Enghraifft Byddai wythnos o Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth yn 2 ddiwrnod os ydych yn gweithio ar ddydd Llun a dydd Mawrth yn unig.

Mae鈥檙 absenoldeb:

  • yn gallu dechrau ar ddyddiad y farwolaeth neu鈥檙 farw-enedigaeth, neu ar 么l hynny
  • yn gorfod dod i ben cyn pen 56 wythnos i ddyddiad y farwolaeth neu鈥檙 farw-enedigaeth

Cymryd absenoldeb gyda mathau eraill o absenoldeb statudol

Os ydych yn cymryd math arall o absenoldeb statudol (er enghraifft, absenoldeb mamolaeth neu absenoldeb tadolaeth) pan mae鈥檙 plentyn yn marw neu pan mae marw-enedigaeth yn digwydd, mae鈥檔 rhaid i鈥檆h Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth ddechrau ar 么l i鈥檙 absenoldeb arall ddod i ben, ond does dim rhaid ei gymryd yn union ar 么l hynny. Mae hyn yn cynnwys os yw鈥檙 absenoldeb statudol ar gyfer plentyn arall.

Os yw dechrau math arall o absenoldeb statudol yn torri ar draws eich Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth, gallwch gymryd eich hawl i Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth sy鈥檔 weddill ar 么l i鈥檙 absenoldeb arall hwnnw ddod i ben.

Er hynny, rydych yn dal i orfod cymryd eich Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth sy鈥檔 weddill cyn pen 56 wythnos i ddyddiad y farwolaeth neu鈥檙 farw-enedigaeth.

Gallwch gymryd Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth rhwng cyfnodau o absenoldeb ar y cyd i rieni a drefnwyd gennych cyn i鈥檙 plentyn farw. Mae hyn yn cynnwys os yw鈥檙 absenoldeb ar y cyd i rieni ar gyfer plentyn arall.

T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth

Byddwch yn gallu cael naill ai 拢184.03 yr wythnos neu 90% o鈥檆h enillion wythnosol cyfartalog (pa un bynnag sydd isaf) os ydych yn gymwys.

Mae unrhyw arian a gewch yn cael ei dalu yn yr un ffordd 芒鈥檆h cyflog, er enghraifft yn wythnosol neu鈥檔 fisol, ynghyd 芒 didyniadau ar gyfer treth ac Yswiriant Gwladol.

3. Gwirio a ydych yn gymwys

Er mwyn bod yn gymwys ar gyfer Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth a Th芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth, rhaid i chi fodloni鈥檙 meini prawf fel rhiant (gan gynnwys a oedd gennych gyfrifoldeb o ddydd i ddydd) ac fel cyflogai. Efallai na fyddwch yn gymwys ar gyfer y ddau, yn dibynnu ar eich amgylchiadau.

Os oeddech yn rhiant i鈥檙 plentyn neu鈥檔 bartner i鈥檙 rhiant

Gallech fod yn gymwys os oeddech, ar adeg marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn:

  • yn rhiant i鈥檙 plentyn neu鈥檙 baban 鈥� naill ai鈥檔 fiolegol, yn fabwysiadol, neu鈥檔 rhiant i blentyn a aned i fam fenthyg
  • yn bartner i riant y plentyn neu鈥檙 baban

Ni fydd rhieni biolegol y plentyn neu鈥檙 baban yn gymwys ar gyfer Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth na Th芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth ar 么l i orchymyn mabwysiadu neu orchymyn rhiant gael ei wneud, oni bai bod gorchymyn cyswllt ar waith.

Os oedd gennych chi neu鈥檆h partner gyfrifoldeb o ddydd i ddydd am y plentyn

Gallech fod yn gymwys os yw鈥檙 naill a鈥檙 llall o鈥檙 canlynol yn berthnasol:

  • roedd y plentyn neu鈥檙 baban yn byw gartref gyda chi am 4 wythnos barhaus, gan ddod i ben ar ddyddiad y farwolaeth
  • roedd gennych chi neu鈥檆h partner gyfrifoldeb o ddydd i ddydd am ofal y plentyn neu鈥檙 baban yn ystod yr adeg honno

Os oeddech chi neu鈥檆h partner yn cael eich talu i ofalu am y plentyn neu鈥檙 baban, nid ydych yn gymwys ar gyfer absenoldeb na th芒l oni bai bod unrhyw un o鈥檙 canlynol yn berthnasol:

  • roeddech yn rhiant maeth a oedd yn cael ffi neu lwfans gan awdurdod lleol
  • roeddech yn cael eich ad-dalu am dreuliau mewn perthynas 芒 gofalu am y plentyn neu鈥檙 baban
  • roeddech yn cael taliadau o dan delerau ewyllys neu ymddiriedolaeth ar gyfer gofal y plentyn neu鈥檙 baban

Nid ydych yn gymwys os oedd un o rieni鈥檙 plentyn neu鈥檙 baban, neu rywun a oedd 芒 chyfrifoldeb rhiant () ar gyfer y plentyn, hefyd yn byw ar yr aelwyd.

Os oeddech chi neu鈥檆h partner yn rhiant mabwysiadol

Rydych yn gymwys ar gyfer t芒l neu absenoldeb:

  • ar 么l i鈥檙 gorchymyn mabwysiadu gael ei roi
  • cyn i鈥檙 gorchymyn mabwysiadu gael ei wneud, os cafodd y plentyn ei leoli gyda chi ac nad amharwyd ar y lleoliad (er enghraifft, y plenty yn cael ei leoli rywle arall dros dro) ac na stopiwyd y lleoliad chwaith

Os oeddech chi neu鈥檆h partner yn rhiant mabwysiadol i blentyn o鈥檙 tu allan i鈥檙 Deyrnas Unedig

Os oeddech chi neu鈥檆h partner yn mabwysiadu plentyn o鈥檙 tu allan i鈥檙 Deyrnas Unedig ac nad oedd y gorchymyn mabwysiadu eto wedi ei wneud, gallech fod yn gymwys o hyd. Rhaid i鈥檙 naill a鈥檙 llall o鈥檙 canlynol fod yn berthnasol:

  • roedd y plentyn yn byw gyda chi ar 么l cyrraedd y Deyrnas Unedig
  • mae gennych yr 鈥榟ysbysiad swyddogol鈥� sy鈥檔 cadarnhau eich bod yn cael mabwysiadu

Os cawsoch chi neu鈥檆h partner faban gyda chymorth rhiant benthyg

Rydych yn gymwys ar gyfer t芒l neu absenoldeb:

  • ar 么l i orchymyn rhiant gael ei wneud
  • cyn i orchymyn rhiant gael ei wneud os oeddech wedi gwneud cais 鈥� neu wedi bwriadu gwneud cais 鈥� am orchymyn rhiant cyn pen 6 mis i enedigaeth y plentyn a鈥檆h bod yn disgwyl i鈥檙 gorchymyn gael ei roi

Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth

I gael Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth, rhaid i chi hefyd:

  • cael eich ystyried yn gyflogai 鈥� does dim ots pa mor hir rydych wedi gweithio i鈥檆h cyflogwr
  • rhoi rhybudd i鈥檆h cyflogwr ynghylch Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth

T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth

I gael T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth, mae鈥檔 rhaid i chi fod wedi鈥檆h cyflogi鈥檔 barhaus gan eich cyflogwr am o leiaf 26 wythnos hyd at ddiwedd yr 鈥榳ythnos berthnasol鈥�. Yr 鈥榳ythnos berthnasol鈥� yw鈥檙 wythnos (sy鈥檔 dod i ben gyda dydd Sadwrn) yn union cyn wythnos y farwolaeth neu鈥檙 farw-enedigaeth.

Rhaid i鈥檙 canlynol hefyd fod yn berthnasol i chi:

  • rydych yn dal i fod wedi鈥檆h cyflogi hyd at y diwrnod mae鈥檙 plentyn yn marw neu鈥檔 farw-enedigol
  • rydych yn ennill, ar gyfartaledd, 拢123 yr wythnos cyn treth (gros) dros gyfnod o 8 wythnos
  • rydych yn rhoi鈥檙 rhybudd a鈥檙 wybodaeth gywir i鈥檆h cyflogwr ynghylch T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth

Os ydych fel arfer yn ennill 拢123 neu fwy yr wythnos ar gyfartaledd, a gwnaethoch ond ennill llai mewn rhai wythnosau oherwydd cawsoch eich talu ond nad oeddech yn gweithio (鈥榓r ffyrlo鈥� o dan y Cynllun Cadw Swyddi yn sgil Coronafeirws), gallech fod yn gymwys o hyd.

4. Sut i hawlio

Mae gennych 56 wythnos i gymryd Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth neu i hawlio T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth drwy eich cyflogwr. Mae hyn yn dechrau o ddyddiad marwolaeth y plentyn.

Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth

Gallwch gymryd 2 wythnos o absenoldeb ar un tro neu gallwch eu cymryd dros ddwy wythnos ar wah芒n.

Rhennir y 56 wythnos yn 2 gyfnod:

  • o ddyddiad marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn hyd at 8 wythnos ar 么l hynny
  • 9 i 56 wythnos ar 么l dyddiad marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn

Rhaid i chi roi rhybudd i鈥檆h cyflogwr cyn i chi gymryd Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth. Mae faint o rybudd y mae鈥檔 rhaid i chi ei roi yn dibynnu ar ba bryd rydych yn cymryd yr absenoldeb.

0 i 8 wythnos ar 么l marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn

Mae鈥檔 rhaid i chi roi rhybudd i鈥檆h cyflogwr cyn y byddech fel arfer yn dechrau鈥檙 gwaith ar ddiwrnod cyntaf yr wythnos neu鈥檙 wythnosau yr ydych yn dymuno eu cymryd o鈥檙 gwaith.

9 i 56 wythnos ar 么l marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn

Mae鈥檔 rhaid i chi roi o leiaf un wythnos o rybudd i鈥檆h cyflogwr cyn dechrau鈥檙 wythnos neu鈥檙 wythnosau yr ydych yn dymuno eu cymryd i ffwrdd o鈥檙 gwaith.

Rhoi rhybudd i鈥檆h cyflogwr

Mae鈥檔 rhaid i chi roi gwybod i鈥檆h cyflogwr am y canlynol:

  • dyddiad marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn
  • pryd yr hoffech i鈥檆h Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth ddechrau
  • faint o absenoldeb rydych yn ei gymryd 鈥� naill ai 1 neu 2 wythnos

Gallwch siarad 芒鈥檆h cyflogwr dros y ff么n, gadael lleisbost, anfon neges testun neu e-bost. Does dim rhaid i chi roi rhybudd ysgrifenedig iddo (er enghraifft drwy ffurflen neu lythyr).

Does dim angen i chi roi tystiolaeth o farwolaeth neu farw-enedigaeth.

T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth

Rhaid i chi ofyn am D芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth cyn pen 28 diwrnod, gan ddechrau o ddiwrnod cyntaf yr wythnos yr ydych yn hawlio鈥檙 taliad amdani.

Bob tro y byddwch yn hawlio, rhaid i chi roi鈥檙 wybodaeth ganlynol i鈥檆h cyflogwr yn ysgrifenedig (er enghraifft llythyr, e-bost neu ffurflen):

  • eich enw
  • dyddiadau鈥檙 cyfnod rydych am hawlio T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth
  • dyddiad marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn

Bydd angen i chi hefyd roi 鈥榙atganiad鈥� i鈥檆h cyflogwr i gadarnhau eich bod yn gymwys oherwydd eich perthynas 芒鈥檙 plentyn neu鈥檙 baban. Dim ond unwaith y mae鈥檔 rhaid i chi lenwi hwn, pan fyddwch yn gofyn am d芒l y tro cyntaf.

Llenwi鈥檙 datganiad

Gallwch wneud y canlynol:

Unwaith y byddwch wedi llenwi鈥檆h datganiad, bydd angen i chi ei anfon at eich cyflogwr. Bydd eich cyflogwr wedyn yn gwirio鈥檆h gwybodaeth a鈥檆h cymhwystra.

5. Canslo鈥檆h absenoldeb neu鈥檆h t芒l

Gallwch newid eich meddwl a chanslo鈥檆h Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth neu鈥檆h T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth os ydych wedi rhoi mwy na鈥檙 rhybudd angenrheidiol i鈥檆h cyflogwr ynghylch naill ai gymryd absenoldeb neu hawlio t芒l.

Er mwyn canslo鈥檆h Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth neu鈥檆h T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth, bydd yn rhaid i chi roi gwybod i鈥檆h cyflogwr. Mae pennu pryd y mae angen i chi rhoi gwybod iddo yn dibynnu ar ba bryd y mae disgwyl i鈥檆h absenoldeb neu鈥檆h t芒l ddechrau.

Absenoldeb Rhieni mewn Profedigaeth

Os yw鈥檆h absenoldeb i fod i ddechrau cyn pen 8 wythnos i鈥檙 farwolaeth neu鈥檙 farw-enedigaeth, rhaid i chi roi gwybod i鈥檆h cyflogwr am y canslo 鈥� a hynny heb fod yn hwyrach na鈥檙 amser y byddech fel arfer yn dechrau鈥檙 gwaith ar ddiwrnod cyntaf yr absenoldeb a gynlluniwyd.

Os yw鈥檆h absenoldeb i fod i ddechrau 9 wythnos neu鈥檔 hwyrach ar 么l y farwolaeth neu鈥檙 farw-enedigaeth, rhaid i chi roi gwybod i鈥檆h cyflogwr ddim hwyrach nag un wythnos cyn dechrau鈥檙 absenoldeb a gynlluniwyd.

Os ydych yn canslo鈥檆h absenoldeb, gallwch ei aildrefnu os rhowch y rhybudd cywir i鈥檆h cyflogwr.

T芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth

Os oedd eich t芒l i fod i ddechrau cyn pen 8 wythnos i farwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn, rhaid i chi roi rhybudd i鈥檆h cyflogwr ar ddiwrnod cyntaf yr wythnos rydych am ei chanslo.

Os oedd eich t芒l i fod i ddechrau 9 wythnos neu鈥檔 hwyrach ar 么l marwolaeth neu farw-enedigaeth y plentyn, rhaid i chi roi gwybod i鈥檆h cyflogwr eich bod yn dymuno鈥檌 ganslo un wythnos cyn bod eich t芒l i fod i ddechrau.