Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA)
Eich cais ESA
Ar 么l i chi wneud eich cais, dywedir wrthych a oes angen i chi gael 鈥楢sesiad Gallu i Weithio鈥� a pha gr诺p y byddwch yn cael eich rhoi ynddo.
Asesiad Gallu i Weithio
Defnyddir 鈥楢sesiad Gallu i Weithio鈥� i ddarganfod a yw eich salwch neu anabledd yn effeithio ar faint y gallwch weithio.
Efallai na fydd angen un arnoch chi, er enghraifft os ydych yn yr ysbyty neu ydy gweithiwr meddygol proffesiynol wedi dweud gall bod gennych 12 mis neu鈥檔 llai i fyw.
Os oes angen Asesiad Gallu i Weithio arnoch cewch lythyr yn dweud wrthych i lenwi鈥檙 鈥榟oliadur Gallu i Weithio鈥� a鈥檌 anfon i鈥檙 Gwasanaeth Ymgynghorol Asesiad Iechyd. Mae鈥檙 cyfeiriad ar y ffurflen. Mae鈥檙 .
Cewch wybod beth sy鈥檔 digwydd nesaf, er enghraifft os oes angen apwyntiad arnoch i ddeall eich cyflwr iechyd yn well.
Os ydych yn hawlio Credyd Cynhwysol ac ESA Dull Newydd, byddwch ond yn cael un Asesiad Gallu i Weithio.
Gallwch ofyn am i鈥檙 asesiad gael ei recordio. Os hoffech hynny, dywedwch wrth y Gwasanaeth Ymgynghorol Asesiadau Iechyd gan ddefnyddio鈥檙 manylion cyswllt yn eich llythyr gwahoddiad.
Sut mae鈥檙 asesiad yn digwydd
Gall asesiadau fod mewn person, ar alwad fideo, neu dros y ff么n. Dywedir wrthych sut y cynhelir eich asesiad.
Gallwch gael rhywun arall gyda chi yn yr asesiad, fel ffrind neu weithiwr cymorth. Os yw eich asesiad dros y ff么n neu drwy alwad fideo, gallwch ofyn i鈥檙 asesydd eu ffonio os nad ydynt gyda chi pan fydd yr asesiad yn dechrau.
Byddwch yn aros ar y 鈥榞yfradd asesu鈥� hyd nes y gall penderfyniad gael ei wneud ar eich Asesiad Gallu i Weithio.
Ar 么l i鈥檆h cais gael ei asesu
Os oes gennych hawl i ESA byddwch yn cael eich rhoi yn un o 2 gr诺p:
- gr诺p gweithgaredd sy鈥檔 gysylltiedig 芒 gwaith (ni allwch weithio nawr, ond gallwch baratoi i weithio yn y dyfodol, er enghraifft trwy ysgrifennu CV)
- gr诺p cymorth (ni allwch weithio nawr ac nid oes disgwyl i chi baratoi ar gyfer gwaith yn y dyfodol)
Byddwch:
- fel arfer yn y gr诺p cymorth os yw eich salwch neu anabledd yn cyfyngu鈥檔 ddifrifol ar yr hyn y gallwch ei wneud
- yn y gr诺p cymorth os yw gweithiwr meddygol proffesiynol wedi dweud wrthych efallai fod gennych 12 mis neu lai i fyw
Os ydych yn y gr诺p gweithgaredd sy鈥檔 gysylltiedig 芒 gwaith
Mae rhaid i chi fynd i gyfweliadau rheolaidd ag anogwr gwaith. Maent yn gallu eich helpu i wella鈥檆h sgiliau neu ysgrifennu CV i鈥檆h helpu i ddychwelyd i鈥檙 gwaith.
Os ydych yn y gr诺p cymorth
Nid oes rhaid i chi fynd i gyfweliadau. Gallwch ddweud wrth eich anogwr gwaith os hoffech gymryd rhan mewn gweithgareddau sy鈥檔 gysylltiedig 芒 gwaith
Am ba mor hir y cewch ESA
Ni allwch wneud cais newydd am ESA yn seiliedig ar incwm. Byddwch yn parhau i gael taliadau tra鈥檆h bod yn gymwys nes i鈥檆h cais ddod i ben.
鈥楳补别 ESA Dull Newydd ac ESA yn seiliedig ar gyfraniadau yn para am 365 diwrnod os ydych yn y gr诺p gweithgaredd sy鈥檔 gysylltiedig 芒 gwaith.
Nid oes terfyn amser os ydych yn y gr诺p cymorth, neu os ydych yn cael ESA yn seiliedig ar incwm.
Er mwyn parhau i gael ESA mae rhaid i chi roi gwybod am unrhyw newid yn eich amgylchiadau. Efallai y bydd angen i chi hefyd anfon nodyn ffitrwydd yn rheolaidd.
Os cewch sancsiwn
Gall eich ESA gael ei leihau os na fyddwch yn mynychu cyfweliadau neu鈥檔 gwneud gweithgareddau sy鈥檔 gysylltiedig 芒 gwaith fel y cytunir arnynt 芒鈥檆h anogwr gwaith yn eich 鈥榊mrwymiad Hawlydd鈥�. Gall y gostyngiad hwn barhau am hyd at 4 wythnos ar 么l i chi ailgychwyn gweithgareddau cysylltiedig 芒 gwaith.
Byddwch yn cael llythyr i ddweud efallai y cewch eich sancsiynu. Dywedwch wrth eich anogwr gwaith os oes gennych reswm da dros beidio 芒 gwneud yr hyn y cytunwyd arno yn eich Ymrwymiad Hawlydd.
Byddwch yn cael llythyr arall os yw鈥檙 penderfyniad yn cael ei wneud i roi sancsiwn arnoch. Dim ond ar 么l i benderfyniad gael ei wneud y bydd yn cael effaith ar eich budd-dal.
Dylech gysylltu 芒鈥檆h cyngor lleol ar unwaith os ydych yn hawlio Budd-dal Tai neu Ostyngiad Treth Gyngor. Byddant yn dweud wrthych beth i鈥檞 wneud i barhau i gael cefnogaeth.
Os cewch sancsiwn gallwch:
- gofyn am edrych ar y penderfyniad eto
- gofyn am daliad caledi
Ni chewch sancsiwn os ydych yn y gr诺p cymorth
Taliadau caledi
Os ydych yn cael ESA yn seiliedig ar incwm, efallai y gallech gael taliad caledi os yw eich budd-dal wedi cael ei leihau oherwydd sancsiwn neu gosb.
Taliad caledi yw swm gostyngol o鈥檆h ESA. Nid oes rhaid i chi ei ad-dalu.
Gallwch gael taliad caledi os na allwch dalu am rent, gwresogi, bwyd neu anghenion sylfaenol eraill ar eich cyfer chi neu鈥檆h teulu. Mae rhaid i chi fod yn 18 neu drosodd.
Siaradwch 芒鈥檆h ymgynghorydd Canolfan Byd Gwaith neu anogwr gwaith i ddod o hyd i sut i wneud cais am daliad caledi.