Canllawiau

Rheoli gwrthdaro buddiannau mewn elusen

Dysgwch sut i nodi a delio 芒 gwrthdaro buddiannau yn eich elusen.

Yn berthnasol i Gymru a Loegr

Fel ymddiriedolwr mae鈥檔 rhaid i chi wneud penderfyniadau鈥檔 seiliedig yn unig ar yr hyn sydd orau i鈥檆h elusen. Peidiwch 芒 chaniat谩u i鈥檆h buddiannau personol, neu fuddiannau pobl neu sefydliadau sy鈥檔 gysylltiedig 芒 chi, ddylanwadu ar y penderfyniadau hyn.

Nodi gwrthdrawiadau buddiannau

Mae dau fath cyffredin o wrthdaro buddiannau: gwrthdrawiadau ariannol a gwrthdrawiadau teyrngarwch.

Gwrthdrawiadau ariannol

Bydd y gwrthdrawiadau hyn yn digwydd pan allai ymddiriedolwr, neu unigolyn mewn sefydliad sy鈥檔 gysylltiedig 芒 nhw, gael arian neu rywbeth arall o werth o benderfyniad ymddiriedolwr.

Nid ydynt yn cynnwys treuliau ymddiriedolwyr - er enghraifft, ar gyfer mynd i gyfarfod elusen.

Rhai enghreifftiau cyffredin

Mae gwrthdrawiadau buddiannau ar gyfer ymddiriedolwr yn digwydd os bydd eich elusen yn penderfynu p鈥檜n ai:

  • talu鈥檙 ymddiriedolwr am gyflawni eu r么l fel ymddiriedolwr (yn fwy na鈥檜 treuliau)
  • Cyflogi neu dalu鈥檙 ymddiriedolwr, neu eu perthynas, am beth gwaith yn eich elusen, neu ei chwmni masnachol
  • gwerthu, benthyca neu brydlesu asedau elusen (tir neu unrhyw beth arall mae鈥檙 elusen yn berchen arno) i鈥檙 ymddiriedolwr
  • prynu, benthyca neu brydlesu asedau elusen gan yr ymddiriedolwr
  • prynu nwyddau gan fusnes y mae鈥檙 ymddiriedolwr yn berchen arno

Mae鈥檔 cael ei ystyried o hyd fel gwrthdaro, hyd yn oed os byddai eich elusen yn derbyn cynnig da am ei harian.

Gwrthdrawiadau teyrngarwch

Nid yw鈥檙 gwrthdrawiadau hyn am arian na buddion eraill ymddiriedolwyr. Byddant yn digwydd pan, am resymau eraill, na fyddai ymddiriedolwr yn gallu gwneud penderfyniadau sydd orau i鈥檙 elusen.

Rhai enghreifftiau cyffredin

Gallant ddigwydd os bydd penderfyniad yr elusen yn cynnwys unigolyn neu sefydliad sy鈥檔 gysylltiedig ag ymddiriedolwr. Er enghraifft:

  • cyflogwr yr ymddiriedolwr
  • elusen arall lle maent yn ymddiriedolwr
  • y sefydiad a鈥檜 penododd fel ymddiriedolwr
  • eu perthynasau neu ffrindiau

Gall gwrthdaro ddigwydd oherwydd gallai cyfrifoldeb (neu deyrngarwch) i鈥檙 sefydliad neu unigolyn arall gystadlu 芒鈥檜 cyfrifoldeb i鈥檙 elusen.

Gall gwrthdrawiadau effeithio ar bob math o elusen. Ond mae鈥檔 rhaid i chi eu nodi a delio 芒 nhw yn y modd cywir.

Mae鈥檔 rhaid i bob un ohonoch wneud hyn, nid yr ymddiriedolwr sydd 芒鈥檙 gwrthdaro鈥檔 unig. Fel arall, ni fyddwch yn bodloni eich cydgyfrifoldeb cyfreithiol i wneud penderfyniadau:

  • yn seiliedig yn unig ar yr hyn sydd orau i鈥檆h elusen
  • heb ddylanwad gan eich buddiannau personol

Dilynwch y 4 cam hwn.

Datgan gwrthdrawiadau buddiannau (cam 1)

Mae鈥檔 rhaid i chi ddweud wrth yr ymddiriedolwyr eraill os oes gennych chi鈥檔 bersonol wrthdaro buddiannau. Gwnewch hyn yn gynnar, cyn bod trafodaethau neu benderfyniadau鈥檔 digwydd.

Peidiwch ag anwybyddu rhywbeth a allai fod yn wrthdaro i chi neu ymddiriedolwr arall. Siaradwch 芒鈥檙 ymddiriedolwyr eraill os byddwch yn ansicr.

Dylech chi a鈥檙 ymddiriedolwyr eraill:

  • nodi a datgan gwrthdaro ar ddechrau cyfarfodydd. Sicrhau bod hyn yn eitem agenda safonol
  • cadw a diweddaru cofrestr buddiannau

Dilyn polisi gwrthdrawiadau buddiannau

Dilynwch unrhyw reolau yn nogfen lywodraethol eich elusen ynghylch gwrthdaro buddiannau.

Dylech hefyd nodi polisi i ddweud wrth ymddiriedolwyr:

  • pan fydd gwrthdaro buddiannau鈥檔 digwydd yn gyffredin
  • sut i鈥檞 datgan
  • yr hyn sydd angen i bob ymddiriedolwr wneud yn eu cylch

Adolygu eich polisi鈥檔 rheolaidd a鈥檌 drafod gydag ymddiriedolwyr newydd.

Ystyried diddymu鈥檙 gwrthdaro buddiannau (cam 2)

Fel ymddiriedolwyr mae鈥檔 rhaid i chi weithredu i atal y gwrthdaro rhag effeithio ar eich penderfyniad.

Mae鈥檙 hyn sydd angen i chi ei wneud yn dibynnu ar eich sefyllfa, ond mae鈥檔 rhaid i chi benderfynu鈥檔 seiliedig yn unig ar yr hyn sydd er y budd gorau i鈥檆h elusen.

Mae鈥檔 rhaid i chi ystyried os mai鈥檙 cam gorau yw i鈥檙 elusen ddiddymu鈥檙 gwrthdaro. Mae hyn yn arbennig o bwysig os yw鈥檔 wrthdaro difrifol.

Os byddwch yn penderfynu nad oes rhaid i chi ddiddymu鈥檙 gwrthdaro, mae鈥檔 rhaid i chi ei atal rhag effeithio ar eich penderfyniad mewn ffordd wahanol. Defnyddiwch y camau canlynol i鈥檞 reoli.

Rheoli gwrthdrawiadau buddiannau (cam 3)

Sicrhau yr awdurdodir unrhyw daliadau neu fuddiannau ymddiriedolwyr

Mae鈥檔 rhaid i chi beidio 芒 chaniat谩u i ymddiriedolwr - neu sefydliadau neu bobl sy鈥檔 gysylltiedig 芒 nhw - elwa o鈥檆h elusen, oni bai y caniateir hynny gan unrhyw rai o鈥檙:

  • rheolau yn nogfen lywodraethol eich elusen
  • cyfraith
  • Y Comsiiwn Elusennau neu鈥檙 Llys

Gwiriwch y rheolau cyn eich bod yn penderfynu talu neu beri i ymddiriedolwr fod ar ei ennill: efallai bydd rhaid i chi ad-dalu eich elusen os na fyddwch yn eu dilyn.

Mae鈥檔 rhaid i chi gael cytundeb y Comisiwn cyn bod eich elusen yn gwerthu neu鈥檔 prydlesu tir i ymddiriedolwr (neu bobl neu sefydliadau cysylltiedig).

Hyd yn oed os caniateir i鈥檙 elusen beri i ymddiriedolwr fod ar ei ennill, mae鈥檔 rhaid i chi reoli鈥檙 gwrthdaro buddiannau鈥檔 llym.

Dilyn unrhyw reolau penodol ar reoli鈥檙 gwrthdaro

Gwiriwch a dilynwch:

  • dogfen lywodraethol eich elusen
  • unrhyw gyfarwyddiadau gan y Comisiwn, er enghraifft os ydym wedi rhoi caniat芒d i鈥檆h elusen beri i ymddiriedolwr fod ar ei ennill
  • rheolau cyfreithiol eraill sy鈥檔 gymwys i鈥檆h elusen

Os nad oes gennych unrhyw rai o鈥檙 rheolau hyn i鈥檞 dilyn, sicrhewch fod eich elusen yn nodi rhai cyn eich bod yn gwneud penderfyniad a effeithir gan wrthdaro buddiannau.

Fel lleiafswm, dylai鈥檙 rheolau ofyn i鈥檙 ymddiriedolwr 芒鈥檙 gwrthdaro:

  • adael trafodaethau perthnasol
  • peidio 芒 chymryd rhan yn y penderfyniad neu鈥檙 bleidlais
  • peidio 芒 chael ei gyfrif yn y cworwm

Os yw eich elusen yn gwmni, mae鈥檔 rhaid i chi ychwanegu鈥檙 rheolau at ei dogfen lywodraethol cyn i chi wneud eich penderfyniad. Gallwch ddefnyddio鈥檙 geiriad yn y (PDF, 346KB, 27 pages).

Rydych chi a鈥檙 ymddiriedolwyr eraill yn gyfrifol yn gyfreithiol am sicrhau eich bod yn rheoli鈥檙 gwrthdaro wrth ddilyn y broses gywir.

Cadw cofnod o wrthdaro buddiannau (cam 4)

Cofnodwch:

  • beth oedd y gwrthdaro
  • pwy neu beth yr effeithwyd arnynt
  • pryd cafodd ei ddatgan
  • sut cafodd ei reoli gennych

Bydd hyn yn helpu i ddangos eich bod wedi gweithredu鈥檔 gywir.

Beth i鈥檞 wneud am wrthdaro difrifol o fuddiannau

Enghreifftiau cyffredin o wrthdrawiadau difrifol yw lle:

  • mae gan fwyafrif ohonoch wrthdaro
  • mae ymddiriedolwr unigol, er enghraifft, cwmni neu awdurdod lleol ac mae ganddynt fuddiant masnachol ym mhenderfyniad yr elusen
  • mae eich penderfyniad yn golygu arian neu risg sylweddol, ac mae gwrthdaro

Yn y mathau hyn o sefyllfa, ystyriwch yr opsiynau hyn.

Ydych chi鈥檔 gallu diddymu鈥檙 gwrthdaro? Ystyriwch:

  • newid eich cynllun
  • gofyn i ymddiriedolwr 芒 gwrthdaro ymddiswyddo
  • penderfynu peidio 芒 phenodi unigolyn 芒 gwrthdaro

Ydych chi鈥檔 gallu penodi ymddiriedolwyr ychwanegol nad ydynt wedi鈥檜 heffeithio gan y gwrthdaro?

Cymerwch gyngor cyfreithiol os byddwch yn ansicr. Gall eich elusen dalu am hyn wrth gymryd cyngor ar ran yr elusen yn unig.

Ystyriwch os bydd angen i chi ofyn i鈥檙 Comisiwn awdurdodi eich penderfyniad mewn achosion risg uchel iawn.

Dilynwch bob amser ein canllaw mwy manwl ar wrthdrawiadau buddiannau mewn achosion cymhleth neu ddifrifol. Mae鈥檙 rhain pan na fedrwch wneud eich penderfyniad er budd pennaf yr elusen, neu gallai edrych fel hynny i bobl y tu allan i鈥檆h elusen.

Updates to this page

Cyhoeddwyd ar 2 Tachwedd 2020

Argraffu'r dudalen hon