Beth i'w wneud ar 么l i rywun farw
Printable version
1. Cofrestru y farwolaeth
Ar 么l i rywun farw, bydd archwilydd meddygol yn gwirio achos y farwolaeth i wneud yn si诺r ei fod yn gywir.
Byddant yn uwch feddyg ac ni fyddant wedi bod yn gysylltiedig 芒 gofalu am yr unigolyn sydd wedi marw.
Yna bydd swyddfa鈥檙 archwilydd meddygol y cysylltu 芒 chi i:
- egluro achos y farwolaeth
- ateb unrhyw gwestiynau sydd gennych am hyn neu鈥檙 gofal iechyd a roddwyd i鈥檙 unigolyn cyn iddynt farw
ond nid oes rhaid i chi siarad 芒 nhw os nad ydych eisiau gwneud hynny. 聽
Cofrestru鈥檙 farwolaeth
Bydd swyddfa鈥檙 archwilydd meddygol hefyd yn cysylltu 芒 chi i gadarnhau y gallwch gofrestru鈥檙 farwolaeth.
Cofrestrwch y farwolaeth o fewn 5 diwrnod (8 diwrnod yn yr Alban) i鈥檙 swyddfa gysylltu 芒 chi. Mae hyn yn cynnwys penwythnosau a gwyliau banc.
Ar 么l i chi gofrestru鈥檙 farwolaeth
Byddwch yn cael tystysgrif claddu neu amlosgi (a elwir yn aml yn 鈥榞reen form鈥�).
Rhowch y dystysgrif i鈥檆h trefnydd angladdau, amlosgfa neu awdurdod claddu. Mae鈥檔 rhaid i chi wneud hyn cyn y gellir cynnal yr angladd.
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English).
2. Pan fydd marwolaeth yn cael ei adrodd i grwner
Os rhoddir gwybod i grwner am farwolaeth, gall y dogfennau sydd eu hangen arnoch i gofrestru鈥檙 farwolaeth fod yn wahanol. Bydd y crwner yn penderfynu naill ai:
- bod achos y farwolaeth yn glir
- bod angen post-mortem
- i gynnal cwest
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English).
Mae achos y farwolaeth yn glir
Os bydd y crwner yn penderfynu bod achos y farwolaeth yn glir:
-
Byddant yn rhoi tystysgrif i鈥檙 cofrestrydd yn dweud nad oes angen post-mortem neu gwest.
-
Bydd y cofrestrydd yn cofrestru鈥檙 farwolaeth.
Mae angen post-mortem
Efallai y bydd y crwner yn penderfynu bod angen post-mortem i ddarganfod sut y bu farw鈥檙 unigolyn. Gellir gwneud hyn naill ai mewn ysbyty neu fortiwari.
Ni allwch wrthwynebu post-mortem crwner - ond os ydych wedi gofyn mae鈥檔 rhaid i鈥檙 crwner ddweud wrthych (a meddyg teulu鈥檙 unigolyn) pryd a ble y bydd yr archwiliad yn cael ei gynnal.
Ar 么l y post-mortem
Bydd y crwner yn rhyddhau鈥檙 corff ar gyfer angladd ar 么l iddynt gwblhau鈥檙 archwiliadau post-mortem ac nid oes angen archwiliadau pellach.
Os caiff y corff ei ryddhau heb unrhyw gwest, bydd y crwner yn anfon ffurflen (鈥楶ink Form - form 100B鈥�) at y cofrestrydd yn nodi achos y farwolaeth.
Bydd y crwner hefyd yn anfon 鈥楥ertificate of Coroner - form Cremation 6鈥� os yw鈥檙 corff i gael ei amlosgi.
惭补别鈥檙 crwner yn cynnal cwest
Rhaid i grwner gynnal cwest os yw:
- achos y farwolaeth yn dal yn anhysbys
- gallai鈥檙 unigolyn fod wedi cael marwolaeth dreisgar neu annaturiol
- gallai鈥檙 unigolyn fod wedi marw yn y carchar neu ddalfa鈥檙 heddlu
Tystysgrifau marwolaeth
Os oes angen prawf o鈥檙 farwolaeth arnoch wrth i chi aros i鈥檙 cwest orffen, gofynnwch i鈥檙 crwner am dystysgrif marwolaeth interim.
Unwaith y bydd y cwest drosodd, gallwch gael y dystysgrif marwolaeth derfynol gan y cofrestrydd.
Gallwch ddefnyddio鈥檙 naill dystysgrif i:
- wneud cais am brofiant
- rhoi gwybod am y farwolaeth i fwy nag un sefydliad o鈥檙 llywodraeth gan ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith 鈥� gall y cofrestrydd eich helpu i wneud hyn
Cael cymorth
Gallwch gael cymorth annibynol rhad am ddim gan .
The Coroners鈥� Courts Support Service
Llinell Gymorth (Cymru a Lloegr)
Ff么n: 0300 111 2141
Dydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 7pm
Dydd Sadwrn, 9am i 2pm
Gwybodaeth am gostau galwadau
3. Beth i'w wneud os bydd rhywun yn marw dramor
Rhaid i chi gofrestru marwolaeth gyda鈥檙 awdurdodau lleol yn y wlad lle bu farw鈥檙 unigolyn.
Mewn nifer o wledydd gallwch hefyd gofrestru鈥檙 farwolaeth gydag awdurdodau鈥檙 DU.
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English).
惭补别鈥檙 rheolau hyn yn berthnasol os ydych yn byw yng Nghymru a Lloegr. Mae yna broses gwahanol yn a .
Rhoi gwybod am y farwolaeth
惭补别鈥檙 gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith yn eich galluogi i roi gwybod am farwolaeth i鈥檙 rhan fwyaf o sefydliadau鈥檙 llywodraeth ar yr un pryd.
Gallwch ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith os oedd yr unigolyn a fu farw:
- fel arfer yn byw yng Nghymru, Lloegr neu鈥檙 Alban
- 聽tramor dros dro (er enghraifft, ar wyliau neu daith busnes)
Cysylltwch 芒 swyddfa gofrestru i ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith. Byddant naill ai鈥檔:
- cwblhau鈥檙 gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith gyda chi
- rhoi rhif cyfeirnod unigryw i chi fel y gallwch ddefnyddio鈥檙 gwasanaeth eich hun ar-lein neu dros y ff么n
Os na allwch ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith, rhowch wybod i sefydliadau am y farwolaeth eich hun
Darganfyddwch fwy am ddelio 芒 marwolaeth tramor.
Dod 芒鈥檙 corff adref
I ddod 芒鈥檙 corff adref mae鈥檔 rhaid i chi:
- cael cyfieithiad Saesneg ardystiedig o鈥檙 dystysgrif marwolaeth
- cael caniat芒d i symud y corff, a gyhoeddwyd gan grwner (neu swyddog cyfatebol) yn y wlad lle bu farw鈥檙 unigolyn
- rhoi gwybod i grwner yng Nghymru neu Loegr os oedd y farwolaeth yn dreisgar neu鈥檔 annaturiol
Darllenwch wybodaeth am y wlad lle bu farw鈥檙 unigolyn i ddarganfod beth sydd angen i chi ei wneud.
Cysylltu 芒 swyddfa gofrestru
Unwaith y bydd y corff gartref, ewch 芒鈥檙 dystysgrif marwolaeth i鈥檙 swyddfa gofrestru yn yr ardal lle mae鈥檙 angladd yn cael ei gynnal.
Gan fod y farwolaeth eisoes wedi鈥檌 chofrestru dramor, bydd y cofrestrydd yn rhoi 鈥榯ystysgrif dim atebolrwydd i gofrestru鈥� i chi. Rhowch hon i鈥檙 trefnydd angladdau fel y gall yr angladd fynd yn ei flaen.
Os ydych chi鈥檔 trefnu鈥檙 angladd eich hun, rhowch y dystysgrif yn 么l i鈥檙 cofrestrydd ar 么l i鈥檙 angladd gael ei gynnal. Rhaid i chi wneud hyn o fewn 96 awr i鈥檙 angladd.
Pryd y bydd crwner yn gysylltiedig
Bydd crwner fel arfer yn cynnal cwest yng Nghymru neu Loegr os nad yw achos y farwolaeth yn hysbys neu os oedd yn sydyn, yn dreisgar neu鈥檔 annaturiol.
Mae angen tystysgrif gan y crwner arnoch (ffurflen 鈥楥remation 6鈥�) os yw鈥檙 unigolyn i gael ei amlosgi.
Dod 芒 lludw adref
Wrth adael gwlad gyda lludw dynol fel arfer bydd angen i chi ddangos:
- y dystysgrif marwolaeth
- y dystysgrif amlosgi
Mae gan bob gwlad ei rheolau ei hun ynghylch gadael gyda lludw dynol ac efallai y bydd gofynion ychwanegol. Darllenwch gwybodaeth am y wlad lle bu farw鈥檙 unigolyn i ddarganfod beth sydd angen i chi ei wneud. Bydd angen i chi lenwi ffurflen tollau safonol pan fyddwch yn cyrraedd adref.
Cysylltwch 芒鈥檆h cwmni hedfan i ddarganfod a allwch chi gario鈥檙 lludw fel bag llaw neu fel bag wedi鈥檌 gofrestru. Efallai y bydd yn gofyn i chi roi鈥檙 lludw mewn cynhwysydd anfetelaidd fel y gallant gael archwiliad pelydr-x.
Ni ddylech gael yr unigolyn wedi鈥檌 amlosgi dramor os ydych am i grwner gartref gynnal cwest i鈥檞 farwolaeth.
4. Dywedwch Wrthym Unwaith
惭补别鈥檙 gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith yn caniat谩u i chi roi gwybod am farwolaeth i鈥檙 rhan fwyaf o sefydliadau鈥檙 llywodraeth ar yr un pryd.
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English) ac mewn fformat Hawdd ei Ddeall yn Saesneg
Pryd i ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith
Gallwch ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith os oedd yr unigolyn a fu farw yn byw yng Nghymru, Lloegr neu鈥檙 Alban. Mae hyn yn cynnwys os bu farw鈥檙 unigolyn tra roeddent dramor dros dro, er enghraifft ar wyliau neu daith fusnes.
Mae鈥檔 rhaid bod y farwolaeth naill ai wedi:
- cael ei chofrestru
- cael ei hadrodd i grwner a bod gennych dystysgrif marwolaeth terfynol neu dystysgrif marwolaeth interim
Ni allwch ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith os oedd yr unigolyn yn:
Sut i ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith
Bydd cofrestrydd yn egluro鈥檙 gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith pan fyddwch yn cofrestru鈥檙 farwolaeth. Byddant naill ai鈥檔:
- cwblhau鈥檙 gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith gyda chi
- rhoi cyfeirnod unigryw i chi fel y gallwch ddefnyddio鈥檙 gwasanaeth eich hun ar-lein neu dros y ff么n
Bydd y cofrestrydd yn rhoi rhif i chi ei ffonio. Mae hyn yn cynnwys os na allwch glywed neu siarad ar y ff么n. Os ydych yn ddefnyddiwr Iaith Arwyddion Prydain (BSL), mae yna os ydych yn defnyddio cyfrifiadur - darganfyddwch mwy am sut i .
Rhaid i chi ddefnyddio鈥檙 gwasanaeth o fewn 28 diwrnod ar 么l cael eich cyfeirnod unigryw.
Os na allwch gofrestru鈥檙 farwolaeth oherwydd bod cwest ar y gweill, gallwch barhau i ofyn i gofrestrydd am gyfeirnod unigryw. Bydd angen i chi gael tystysgrif marwolaeth interim gan y crwner sy鈥檔 cynnal y cwest yn gyntaf.
Cyn i chi ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith
Byddwch angen y rhif cyfeirnod Dywedwch Wrthym Unwaith a gawsoch gan y Cofrestrydd.
Byddwch hefyd angen manylion canlynol yr unigolyn a fu farw:
- cyfenw
- y dyddiad y bu farw
- enw, cyfeiriad a manylion cyswllt yr unigolyn neu鈥檙 cwmni sy鈥檔 delio 芒鈥檌 ystad (eiddo ac arian), a elwir yn 鈥榶sgutor鈥� neu 鈥榳einyddwr鈥�
- os oes priod neu bartner sifil sy鈥檔 goroesi, enw, cyfeiriad, rhif ff么n a rhif Yswiriant Gwladol neu ddyddiad geni鈥檙 priod neu bartner sifil
- os nad oes priod neu bartner sifil sy鈥檔 goroesi, neu os nad yw eu priod neu bartner sifil yn gallu delio 芒鈥檜 materion, enw a chyfeiriad eu perthynas agosaf
- os bu farw mewn ysbyty, cartref nyrsio, cartref gofal neu hosbis, enw a chyfeiriad y sefydliad hwnnw - gofynnir i chi hefyd a oedd yr arhosiad am 28 diwrnod neu fwy
Efallai byddwch hefyd angen:
- os oedd ganddynt basbort, eu rhif pasbort a鈥檜 tref enedigol
- os oedd ganddynt drwydded yrru, rhif eu trwydded yrru
- os oedd yn berchen ar unrhyw gerbydau, y rhifau cofrestru cerbydau
- os oedd yn talu treth y cyngor neu鈥檔 cael gwasanaethau gan eu cyngor lleol, fel taliadau Budd-dal Tai, enw eu cyngor lleol a pha wasanaethau yr oedd yn eu cael
- os oedd ganddynt fathodyn glas, eu rhif bathodyn glas os ydych yn ei wybod
- os oedd yn cael unrhyw fudd-daliadau, credydau treth neu bensiwn y wladwriaeth, gwybodaeth am ba rai yr oedd yn eu cael
- os oedd yn cael arian o gynllun pensiwn neu iawndal lluoedd arfog, manylion y cynllun hwnnw
- os oedd yn cael arian neu鈥檔 talu i mewn i gynlluniau pensiwn y sector cyhoeddus, manylion y cynlluniau hynny
Byddwch angen eu rhif Yswiriant Gwladol hefyd os oeddent yn cael arian neu鈥檔 talu i mewn i unrhyw un o鈥檙 cynlluniau pensiwn canlynol:
- Pensiynau GIG ar gyfer staff y GIG yng Nghymru a Lloegr
- Cynlluniau Asiantaeth Pensiwn Cyhoeddus yr Alban ar gyfer staff y GIG, athrawon, yr heddlu a diffoddwyr t芒n yn yr Alban
- Cronfa Diogelu Pensiynau a Chynllun Cymorth Ariannol
- Cynlluniau Pensiwn Llywodraeth Leol (CPLlL)
Fel arall, nid oes angen eu rhif Yswiriant Gwladol arnoch. Fodd bynnag, os gallwch chi ei ddarparu o hyd, bydd yn helpu rhai sefydliadau i ddod o hyd i鈥檞 cofnodion yn gyflymach.
Mae angen caniat芒d arnoch gan unrhyw briod neu bartner sifil sydd wedi goroesi, y perthynas agosaf, ysgutor, gweinyddwr neu unrhyw un a oedd yn hawlio budd-daliadau neu hawliau ar y cyd gyda鈥檙 unigolyn a fu farw, cyn i chi roi eu manylion.
Dywedwch Wrthym Unwaith ar-lein
Sefydliadau y bydd Dywedwch Wrthym Unwaith yn cysylltu 芒 nhw
Bydd Dywedwch Wrthym Unwaith yn hysbysu:
- Cyllid a Thollau EF (HMRC) - i ddelio 芒 threth bersonol ac i ganslo budd-daliadau a chredydau, er enghraifft Budd-dal Plant a chredydau treth.
- Yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) - i ganslo budd-daliadau a hawliau, er enghraifft Credyd Cynhwysol neu Bensiwn y Wladwriaeth
- Swyddfa Basbort - i ganslo pasbort Prydeinig
- Asiantaeth Trwyddedu Gyrwyr a Cherbydau (DVLA) - i ganslo trwydded, dileu yr unigolyn fel ceidwad hyd at 5 cerbyd a chanslo treth cerbyd
- y cyngor lleol - i ganslo Budd-dal Tai, Gostyngiad Treth Cyngor (a elwir weithiau鈥檔 Cymorth Treth cyngor), Bathodyn Glas, hysbysu gwasanaethau tai y cyngor a thynnu manylion yr unigolyn oddi ar y gofrestr etholiadol
- Veterans UK - i ganslo neu ddiweddaru taliadau Cynllun Iawndal y Lluoedd Arfog
- Nawdd Cymdeithasol yr Alban - i ganslo budd-daliadau a hawliadau gan Lywodraeth yr Alban, er enghraifft Taliad Plant yr Alban
Bydd CThEF a鈥檙 DWP yn cysylltu 芒 chi yngl欧n 芒 threth, budd-daliadau a hawliadau鈥檙 unigolyn a fu farw.
Bydd Dywedwch Wrthym Unwaith hefyd yn cysylltu 芒 rhai cynlluniau pensiwn sector cyhoeddus fel eu bod yn canslo taliadau pensiwn yn y dyfodol. Byddant yn rhoi gwybod i:
- Cynllun Pensiwn y Lluoedd Arfog
- Pensiynau鈥檙 GIG ar gyfer staff GIG yng Nghymru a Lloegr
- Cynlluniau pensiwn ar gyfer staff y GIG, athrawon, yr heddlu a diffoddwyr t芒n yn yr Alban
- Cronfa Amddiffyn Pensiwn a Chynllun Cymorth Ariannol
- Cynlluniau Pensiwn Awdurdodau Lleol (LGPS)
Ar 么l i chi ddefnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith
I gau neu newid manylion cyfrifon ariannol yr unigolyn, bydd angen i chi gysylltu 芒 sefydliadau fel:
- banciau
- darparwyr morgeisi
- darparwyr yswiriant
- cwmn茂au yr oedd gan yr unigolyn gontractau 芒 nhw, fel cwmn茂au cyfleustodau, landlordiaid neu gymdeithasau tai
- cynlluniau pensiwn personol neu weithle, oni bai eu bod yn un o gynlluniau pensiwn y sector cyhoeddus y mae Dywedwch Wrthym Unwaith yn cysylltu 芒 nhw
Os oes angen help arnoch i ddod o hyd i fanylion cyswllt ar gyfer cynlluniau pensiwn yr unigolyn, gallwch chwilio am fanylion cyswllt pensiwn.
Efallai y bydd angen i chi hefyd:
- ddiweddaru鈥檙 cofnodion eiddo, os oedd yr unigolyn yn berchen ar dir neu eiddo
- cysylltu 芒 DVLA, os oedd yr unigolyn yn berchen ar gerbyd a鈥檆h bod yn ei werthu neu鈥檔 ei gadw ac yn ei drethu yn eich enw eich hun
- cysylltu 芒 CThEF, os oedd gan yr unigolyn drethi busnes fel TAW
- cysylltu 芒鈥檙 Cwmni Benthyciadau Myfyrwyr, os oedd gan yr unigolyn fenthyciad myfyriwr ganddynt
Os nad ydych yn defnyddio Dywedwch Wrthym Unwaith
Rhaid i chi roi gwybod i鈥檙 sefydliadau perthnasol am y farwolaeth eich hun.
5. Rhoi gwybod am farwolaeth heb gyfeirnod Dywedwch Wrthym Unwaith
Cysylltwch 芒鈥檙 sefydliadau canlynol os na allwch ddefnyddio鈥檙 gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith.
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English).
Cyllid a Thollau EF (HMRC)
Cysylltwch 芒 Chyllid a Thollau EF, a fydd yn gweithio allan a yw鈥檙 swm cywir o dreth wedi鈥檌 dalu gan yr unigolyn a fu farw. Byddant yn rhoi gwybod i chi:
- pa dreth sydd angen iddynt ei chasglu neu ei had-dalu
- a oes angen i chi lenwi ffurflen dreth Hunanasesiad ar ran yr unigolyn, er enghraifft pan fydd yr ystad yn parhau i gael incwm
Gallwch hefyd ddefnyddio HMRC i weithio allan pa ffurflenni i鈥檞 llenwi a ble i鈥檞 hanfon.
Efallai y bydd Treth Etifeddiant yn ddyledus ar ystad yr unigolyn ar 么l iddynt farw.
Efallai y gallwch gael cyngor treth am ddim os ydych ar incwm isel.
Swyddfa Cyfraniadau Yswiriant Gwladol (NI)
Cysylltwch 芒 Swyddfa Cyfraniadau i ganslo taliadau Yswiriant Gwladol yr unigolyn os oedd yn hunangyflogedig neu鈥檔 talu Yswiriant Gwladol gwirfoddol.
Swyddfa Budd-dal Plant
Cysylltwch 芒鈥檙 Swyddfa Budd-dal Plant os bydd plentyn neu鈥檙 rhiant yn marw. Mae angen i chi wneud hyn o fewn 8 wythnos ar 么l y farwolaeth.
Swyddfa Credydau Treth
Cysylltwch 芒鈥檙 Swyddfa Credydau Treth os yw鈥檆h partner neu blentyn rydych yn gyfrifol amdano yn marw. Mae angen i chi wneud hyn o fewn 1 mis ar 么l y farwolaeth.
Adran Gwaith a Phensiynau (DWP)
Cysylltwch 芒鈥檙 gwasanaeth profedigaeth i ganslo budd-daliadau a hawliadau鈥檙 unigolyn, gan gynnwys eu Pensiwn y Wladwriaeth. Byddant hefyd yn gwirio a ydych yn gymwys i gael help gyda chostau angladd neu fudd-daliadau eraill.
Gwasanaeth Profedigaeth yr Adran Gwaith a Phensiynau
Ff么n: 0800 731 0453
Ff么n testun: 0800 731 0456
(os na allwch glywed neu siarad ar y ff么n): 18001 yna 0800 151 2012
ar gyfer defnyddwyr Iaith Arwyddion Prydain (BSL) os ydych yn defnyddio cyfrifiadur - darganfyddwch sut
Dydd Llun i ddydd Gwener, 8am i 6pm
Llinell Saesneg: 0800 151 2012
Ff么n Testun Saesneg: 0800 731 0464
Gwybodaeth am gostau galwadau
Os oeddent yn byw dramor pan fu farw, cysylltwch 芒鈥檙 Canolfan Bensiwn Rhyngwladol yn lle
Pensiynau personol, gweithle a鈥檙 lluoedd arfog
Bydd yr hyn sydd angen i chi ei wneud i atal taliadau pensiwn yn dibynnu ar y math o bensiwn.
Defnyddiwch y Gwasanaeth Olrhain Pensiwn i ddod o hyd i fanylion pensiwn personol neu bensiwn gweithle鈥檙 unigolyn.
Cysylltwch 芒 Veterans UK os oedd gan yr unigolyn bensiwn lluoedd arfog.
Cerbydau a thrwyddedau gyrru
Cysylltwch 芒 Asiantaeth Trwyddedu Gyrwyr & Cherbydau (DVLA) os oedd gan yr unigolyn drwydded yrru neu os oedd yn berchen ar gerbyd.
HM Swyddfa Basport (HMPO)
Llenwch y ffurflen 鈥楤eth i鈥檞 wneud pan fydd deiliad pasbort yn marw鈥� a鈥檌 hanfon i鈥檙 cyfeiriad ar y ffurflen.
Nawdd Cymdeithasol yr Alban
Cysylltwch 芒 Nawdd Cymdeithasol yr Alban i ganslo budd-daliadau a hawliasau鈥檙 unigolyn gan Lywodraeth yr Alban, er enghraifft Taliad Plant yr Alban. Gallant hefyd wirio a ydych yn gymwys i gael help gyda chostau angladd.
Rhadff么n: 0800 182 2222
Ff么n (os ydych y tu allan i鈥檙 DU): +44 (0)1382 931 000 - mae taliadau鈥檔 berthnasol ond gallwch ofyn iddynt eich ffonio鈥檔 么l
ar gyfer defnyddwyr Iaith Arwyddion Prydain (BSL)
Dydd Llun i ddydd Gwener, 8am i 6pm\
Cwmni Benthyciadau Myfyrwyr (SLC)
Cysylltwch 芒鈥檙 Cwmni Benthyciadau Myfyrwyr, os oedd yr unigolyn yn ad-dalu benthyciadau myfyriwr iddynt.
6. Trefnu yr angladd
Fel arfer dim ond ar 么l i鈥檙 farwolaeth gael ei chofrestru y gellir cynnal yr angladd oni bai bod y farwolaeth wedi鈥檌 riportio i grwner.
Gallwch dalu i drefnydd angladdau drefnu鈥檙 angladd neu ei wneud eich hun.
Dylech wirio a oedd yr unigolyn a fu farw wedi gwneud trefniadau ar gyfer ei angladd - gallai hyn gynnwys cynlluniau angladd rhagdaledig neu yswiriant bywyd. Gallwch wirio hyn gyda threfnwyr angladdau lleol.
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English).
Trefnwyr angladdau
Bydd trefnydd angladdau yn darparu cyngor a chymorth pan fyddwch yn trefnu angladd.
Os ydych yn llogi trefnydd angladdau, gallwch ddewis trefnydd angladdau sy鈥檔 aelod o:
Mae gan y sefydliadau hyn godau ymarfer - dylent roi rhestr o brisiau i chi pan fyddwch yn dewis eu gwasanaethau.
Cysylltwch 芒鈥檆h cyngor lleol i weld os oes ganddynt eu gwasanaeth angladdau eu hunain. Mae rhai cynghorau lleol yn gwneud hyn ochr yn ochr 芒 threfnwyr angladdau lleol, er enghraifft, ar gyfer claddedigaethau digrefydd.
惭补别鈥檙 a hefyd yn gallu helpu gydag angladdau digrefydd.
Trefnu鈥檙 angladd eich hun
Gallwch ddewis trefnu angladd eich hun.
Cysylltwch 芒鈥檆h cyngor lleol i gael gwybodaeth am:聽
- brynu plotiau claddu
- cysylltu 芒 gwasanaethau amlosgi
- costau angladdau
Amlosgiadau
Mae yna ffurflenni gwahanol i chi eu llenwi gan ddibynnu ar lle digwyddodd y farwolaeth.
Cysylltwch 芒鈥檆h cyngor neu amlosgfa leol os oes arnoch angen cymorth gyda鈥檆h cais.
Costau angladd
Gall costau angladd gynnwys:
- ffioedd trefnydd angladdau
- pethau y mae鈥檙 trefnydd angladdau yn talu amdanynt ar eich rhan (a elwir yn 鈥榓lldaliadau鈥� neu 鈥榞ostau trydydd parti鈥�), er enghraifft yr unigolyn fydd yn cynnal y gwasanaeth angladd, ffioedd yr amlosgfa neu fynwent neu gyhoeddiad papur newydd am y farwolaeth
- ffioedd claddu neu amlosgi awdurdodau lleol
Yn gyfreithiol, mae鈥檔 rhaid i drefnwyr angladdau gyhoeddi rhestr brisiau ar gyfer y gwasanaethau a鈥檙 cynnyrch cyffredinol maent yn cynnig
Mae gan MoneyHelper .
Talu am angladd
Gellir talu am yr angladd:
- o gynllun ariannol roedd gan yr unigolyn, er enghraifft, cynllun angladd neu bolisi yswiriant wedi鈥檌 dalu ymlaen llaw
- gennych chi, neu aelodau eraill o鈥檙 teulu neu ffrindiau
- gydag arian o ystad yr unigolyn (cynilion, er enghraifft) - gelwir cael mynediad at hyn yn gwneud cais am 鈥榞rant cynrychiolaeth鈥� (a elwir weithiau鈥檔 鈥榞wneud cais am brofiant鈥�)
Gallwch wneud cais am Daliad Costau Angladd os ydych yn cael anhawster talu am yr angladd.
Yn Lloegr, gall Children鈥檚 Funeral Fund for England helpu i dalu am rai o gostau angladd ar gyfer plentyn dan 18 oed neu baban marw-anedig ar 么l 24 wythnos y beichiogrwydd.
Symud corff ar gyfer angladd dramor
Rydych angen caniat芒d gan grwner i symud corff ar gyfer angladd dramor. Rhaid i chi wneud hyn hyd yn oed os yw crwner yn ymchwilio i鈥檙 farwolaeth.
Gwnewch gais o leiaf 4 diwrnod cyn eich bod am i鈥檙 corff gael ei symud.
Dewch o hyd i grwner lleol gan ddefnyddio .
Mae yna broses wahanol ar gyfer:
7. Beth i'w wneud os bydd plentyn neu fabi yn marw
Beth i鈥檞 wneud os bydd plentyn neu fabi yn marw
Rhaid i chi gofrestru鈥檙 farwolaeth yn y ffordd arferol, ond efallai y bydd angen i chi roi gwybod am farwolaeth plentyn i sefydliadau eraill yn dibynnu ar eich amgylchiadau.
Mae gwahanol reolau ar gyfer cofrestru farw enedig.
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English).
Budd-dal Plant
Dylech ddweud wrth y swyddfa Budd-dal Plant cyn gynted 芒 phosibl os ydych chi鈥檔 hawlio Budd-dal Plant.
Bydd taliadau Budd-dal Plant fel arfer yn parhau am 8 wythnos ar 么l marwolaeth plentyn.
Efallai y byddwch yn dal i allu hawlio Budd-dal Plant os bu farw鈥檆h plentyn cyn i chi wneud cais.
Os bydd baban newydd-anedig yn marw
Mae gennych hawl i hyd at 8 wythnos o Fudd-dal Plant os ydych yn gwneud cais o fewn 3 mis ar 么l y farwolaeth.
Os bu farw鈥檙 plentyn cyn diwedd yr wythnos y cafodd ei eni ynddo, mae鈥檙 8 wythnos yn dechrau o鈥檙 dydd Llun yn dilyn y farwolaeth.
Os yw plentyn yn farwanedig
Ni allwch wneud cais am Fudd-dal Plant os yw鈥檙 plentyn yn farwanedig.
Credydau Treth
Os ydych yn hawlio credydau treth a bod eich plentyn yn marw, gall eich taliadau newid. Bydd angen i chi ddweud wrth Gyllid a Thollau EF (HMRC) o fewn mis ar 么l y farwolaeth. Os na wnewch fe allech chi:
- orfod talu gordaliadau yn 么l
- peidio 芒 chael yr holl arian sy鈥檔 ddyledus i chi
Gallwch barhau i gael credydau treth am hyd at 8 wythnos yn dilyn y farwolaeth.
Os bu farw鈥檙 plentyn cyn i chi hawlio credydau treth, gallwch ddal hawlio (oni bai bod y plentyn yn farw-anedig). Ffoniwch HMRC i wneud cais.
Grant Mamolaeth Cychwyn Cadarn
Gallwch gael y grant o hyd os ydych yn gymwys. Mae鈥檔 rhaid i chi wneud cais cyn pen 3 mis ar 么l yr enedigaeth.
Absenoldeb a th芒l mamolaeth a thadolaeth
Byddwch yn dal yn gymwys i gael absenoldeb a th芒l os yw eich baban:
- yn farw-anedig ar 么l dechrau 24ain wythnos y beichiogrwydd
- yn marw ar 么l cael ei eni
Absenoldeb a Th芒l Statudol Rhieni mewn Profedigaeth
Efallai y byddwch chi a鈥檆h partner yn gymwys ar gyfer absenoldeb a th芒l statudol mewn profedigaeth os ydych yn gyflogedig a naill ai bod:
- bod eich plentyn yn marw cyn iddynt gyrraedd 18 oed
- yn farw enedig ar 么l 24 wythnos o feichiogrwydd
Rhaid bod y farwolaeth neu鈥檙 farw enedig fod wedi digwydd ar neu ar 么l 6 Ebrill 2020.
Taliadau Cronfa Ymddiriedolaeth Plant
Pan fydd plentyn yn marw, mae unrhyw arian yn eu cyfrif Cronfa Ymddiriedolaeth Plant - gan gynnwys unrhyw daliadau gan y llywodraeth - fel arfer yn cael ei drosglwyddo i bwy bynnag sy鈥檔 etifeddu ystad y plentyn.
8. Cymorth a Chefnogaeth Profedigaeth
Mae profedigaeth yn brofiad personol a gall effeithio ar bobl mewn gwahanol ffyrdd.
惭补别鈥檙 canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg (English)
Gallwch ddod o hyd i gefnogaeth a gwybodaeth am brofedigaeth gan y sefydliadau a ganlyn:
- am ffyrdd i reoli profedigaeth
- am gefnogaeth os ydych newydd gael profedigaeth
Gallwch ddod o hyd i rywun i siarad ag am brofedigaeth o鈥檙 sefydliadau canlynol:
- am gymorth parhaus dros y ff么n
- Mae yn cynnwys cymuned ar-lein i siarad ag eraill sy鈥檔 galaru, gwasanaeth cwnsela sgwrs fideo a chymorth galar neges testun wedi鈥檌 bersonoli
- am sgwrs fyw am ddim gydag ymgynghorydd profedigaeth
a phethau y gallai fod angen i chi eu gwneud, yn dibynnu ar yr amgylchiadau