Canllawiau

Pobl sy鈥檔 gadael carchar: trosolwg o Gredyd Cynhwysol

Diweddarwyd 2 Ionawr 2025

Mae鈥檙 canllaw hwn yn mynd 芒 chi drwy鈥檙 pethau sylfaenol o sut i wneud a rheoli cais am Gredyd Cynhwysol yn ogystal 芒 gweithgareddau y gallwch eu gwneud cyn y dyddiad rhyddhau. Nid yw鈥檔 ymdrin 芒 phopeth felly siaradwch 芒鈥檙 anogwr gwaith yn y carchar neu鈥檙 t卯m adsefydlu os oes gennych ragor o gwestiynau.

1. Am Gredyd Cynhwysol

Mae Credyd Cynhwysol yn disodli:

  • Credyd Treth Plant
  • Budd-dal Tai
  • Cymhorthdal Incwm
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm (JSA)
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm (ESA)
  • Credyd Treth Gwaith

Fel arfer mae Credyd Cynhwysol yn cael ei dalu鈥檔 fisol. Mae eich taliad Credyd Cynhwysol yn cynnwys lwfans safonol ac unrhyw symiau ychwanegol sy鈥檔 berthnasol i chi, er enghraifft:

  • os oes gennych blant
  • os oes gennych anabledd neu gyflwr iechyd
  • os ydych angen help i dalu eich costau tai

Nid yw Credyd Cynhwysol yn cynnwys cymorth i dalu Treth Cyngor. Os oes gennych eich tenantiaeth eich hun bydd angen i chi wneud cais am hyn ar wah芒n; siaradwch 芒鈥檆h anogwr gwaith yn y ganolfan gwaith i gael rhagor o wybodaeth.

Os ydych yn byw yn yr Alban neu Ogledd Iwerddon ni fydd gennych fynediad at d卯m adsefydlu. Dylech wneud cais cyn gynted 芒 phosibl ar 么l i chi gael eich rhyddhau.

2. Gweithgareddau cyn rhyddhau

  1. Cwrdd 芒 staff o鈥檙 t卯m adsefydlu i drafod tai, cyllid, budd-daliadau ac addysg.

  2. Ar tua 12 wythnos, cewch wahoddiad i weld anogwr gwaith y carchar i drafod cyflogaeth, tai, hyfforddiant a budd-daliadau a mwy.

  3. Yr wythnos cyn rhyddhau. Bydd anogwr gwaith y carchar yn eich helpu i baratoi eich cais ac yn trefnu eich cyfweliad yn y ganolfan gwaith.

Os oes gennych gyfweliad wedi ei drefnu, nid oes angen i chi fynd iddo ar hyn o bryd oherwydd coronafeirws (COVID-19). Bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yn cysylltu 芒 chi i roi gwybod i chi beth sydd angen i chi ei wneud yn lle hynny.

2.1 Awgrymiadau cyn rhyddhau

  1. Mynychwch unrhyw apwyntiadau a byddwch yn agored am unrhyw bryderon neu faterion sydd gennych am eich rhyddhau.

  2. Cewch o leiaf un apwyntiad gyda鈥檙 t卯m adsefydlu ond gallwch gael mwy os byddwch eu hangen. Siaradwch 芒鈥檙 t卯m adsefydlu i drefnu hyn.

  3. I wneud cais am Gredyd Cynhwysol ar gael eich rhyddhau byddwch angen prawf o hunaniaeth a chyfrif banc. Gall y t卯m adsefydlu helpu gyda hyn.

  4. Os oeddech yn gweithio cyn eich dedfryd a bod gennych ddedfryd tymor byr, gall anogwr gwaith y carchar geisio eich helpu i gadw鈥檆h swydd. Siaradwch 芒鈥檆h anogwr gwaith y carchar i gael rhagor o wybodaeth.

  5. Os oeddech yn rhentu t欧 cyn cael eich anfon i鈥檙 carchar a bod eich dedfryd yn llai na 6 mis efallai y byddwch yn parhau i fod yn gymwys i gael help gyda鈥檆h tai. Siaradwch 芒鈥檆h anogwr gwaith y carchar i gael rhagor o wybodaeth.

Os ydych angen mynediad cyflym at arian, siaradwch 芒鈥檙 anogwr gwaith yn y ganolfan gwaith am wneud cais am daliad ymlaen llaw.

Ddim yn ffit i weithio? Siaradwch 芒鈥檆h anogwr gwaith yn y carchar am unrhyw faterion iechyd a allai eich atal rhag gweithio.

3. R么l anogwr gwaith yn y carchar

Os oes gennych fynediad at anogwr gwaith yn y carchar, gallwch drefnu i鈥檞 gweld unrhyw bryd yn ystod eich dedfryd. Dylech eu gweld cyn gynted 芒 phosibl os oedd gennych denantiaeth cyn cael eich dedfrydu ac os oeddech yn gyfrifol am dalu鈥檙 rhent.

Gallant wirio os gellir parhau i dalu eich costau tai os ydych yn cael eich cadw yn y ddalfa am 6 mis neu lai.

Gallant hefyd eich helpu i baratoi eich cais am fudd-dal cyn i chi gael eich rhyddhau drwy:

  • gwirio pa fudd-daliadau y gallech fod yn gymwys amdanynt
  • gwirio bod gennych yr ID sydd ei angen a chyfrif banc a thystiolaeth i gefnogi鈥檙 cais
  • trefnu apwyntiad cychwynnol yn y ganolfan gwaith agosaf at y man lle byddwch yn byw a rhoi gwybod i chi beth i鈥� w ddisgwyl yn y cyfweliad

4. Beth allai鈥檌 ddisgwyl yn y Ganolfan Gwaith

Os oes gennych gyfweliad wedi ei drefnu, nid oes angen i chi fynd iddo ar hyn o bryd oherwydd coronafeirws (COVID-19). Bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yn cysylltu 芒 chi i roi gwybod i chi beth sydd angen i chi ei wneud yn lle hynny.

Eich camau Camau鈥檙 Ganolfan Gwaith
Rwyf yn gwneud cais am Gredyd Cynhwysol ar-lein cyn gynted 芒 phosibl. Gallaf wneud hyn drwy fynd i鈥檙 Ganolfan Gwaith cyn fy apwyntiad i ddefnyddio eu cyfrifiaduron. Rwyf yn trefnu i fynd i鈥檙 ganolfan gwaith tua awr cyn fy Nghyfweliad Tystiolaeth Cychwynnol i wneud fy nghais am Gredyd Cynhwysol. Gall staff y ganolfan gwaith eich helpu i wneud eich cais am Gredyd Cynhwysol.
Rwyf yn mynychu fy 鈥楥yfweliad Tystiolaeth Cychwynnol鈥�, helpodd yr anogwr gwaith yn y carchar i mi gasglu鈥檙 wybodaeth yr oedd ei hangen i brofi fy hunaniaeth cyn i mi gael fy rhyddhau. Rwyf yn mynychu fy 鈥楥yfweliad Cais Newydd鈥� a chytuno fy Ymrwymiad Hawlydd. Rwy鈥檔 glir ac yn onest am fy sefyllfa a鈥� r anawsterau rwy鈥� n eu hwynebu a chael y cymorth a鈥� r cyngor rwyf ei angen. Yn y cyfweliad cais newydd, mae鈥� r anogwr gwaith yn siarad 芒 chi am eich amgylchiadau a鈥� ch cyfrifoldebau ac yn drafftio Ymrwymiad Hawlydd (cytundeb sy 鈥榥 nodi eich cyfrifoldebau) sy鈥檔 adlewyrchu eich amgylchiadau presonol. Maent yn dweud wrthych am y cymorth ychwanegol sydd ar gael gan y gwasanaeth Helpu i Wneud Cais unwaith mae eich cais Credyd Cynhwysol wedi cael ei anfon. Mae鈥檙 gwasanaeth Helpu i Wneud Cais gan Gyngor ar Bopeth yn cynnig cymorth ymarferol wedi鈥檌 deilwra i helpu i wneud cais am Gredyd Cynhwysol - hyd at gael eich taliad llawn cywir cyntaf.
Gallaf gael arian trwy wneud cais am daliad ymlaen llaw a gwybod bod cyngor cyllidebu ar gael os wyf ei angen. Mae鈥檙 anogwr gwaith yn cynnig trefnu taliad ymlaen llaw ac yn siarad 芒 chi am gyngor ariannol a dweud wrthych am y cymorth sydd ar gael, yn cynnwys Rheolwr Arian.
Rwy鈥檔 poeni am gael fy nhalu鈥檔 fisol felly rwy鈥檔 gofyn am gael taliadau yn amlach. Rwy鈥檔 gofyn i鈥檓 anogwr gwaith pa gymorth arall sydd ar gael yn lleol. Mae鈥檙 anogwr gwaith yn trafod cyllidebu gyda chi ac yn cytuno i sefydlu taliadau yn amlach na bob mis. Bydd yr anogwr gwaith yn ystyried pa gymorth lleol arall y gallech fod ei angen.
Rwyf wedi newid fy nghyfeiriad felly rwy鈥檔 dweud am y newid ar fy nghyfrif ar-lein a gofyn i鈥檓 anogwr gwaith am gael taliadau rhent wedi鈥檜 hanofn yn uniongyrchol i鈥檓 landlord. Mae eich hawl gyffredinol misol bellach yn cynnwys costau tai ac, ar 么l trafodaethau, sefydlir taliadau rhent yn uniongyrchol i鈥檙 landlord.
Rwy鈥檔 barod i ddechrau chwilio am a pharatoi am waith. Rwy鈥檔 gwybod bydd fy anogwr gwaith yn fy helpu i gael y cymorth neu鈥� r hyfforddiant cywir. Mae鈥檙 anogwr gwaith yn eich helpu i ddechrau paratoi ar gyfer gwaith drwy awgrymu cyrsiau neu raglenni eraill a allai eich helpu. Gallant hefyd eich helpu i gymryd rhan mewn gweithgareddau paratoi am waith eraill fel ysgrifennu CV.

5. Taliadau Ymlaen Llaw

Gallwch ofyn am daliad ymlaen llaw o鈥檆h Credyd Cynhwysol os ydych mewn angen ariannol tra rydych yn disgwyl am eich taliad cyntaf. Gallwch gael taliad ymlaen llaw hyd at 100% o鈥檆h hawl misol i Gredyd Cynhwysol.

Yna caiff didyniadau eu tynnu o鈥� ch taliadau Credyd Cynhwysol yn y dyfodol i dalu鈥檔 么l eich taliad ymlaen llaw. Ni fydd y didyniad yn fwy na 25% o鈥檙 lwfans safonol Credyd Cynhwysol.

Mae rhaid i chi dalu鈥檙 taliad ymlaen llaw yn 么l o fewn:

  • 24 mis os gwnewch gais ar neu ar 么l 12 Ebrill 2021
  • 12 mis os gwnewch gais cyn 12 Ebrill 2021

Gallwch ofyn i鈥檆h ad-daliadau gael eu rhoi ar un ochr am hyd at 3 mis os na allwch eu fforddio. Dim ond mewn amgylchiadau eithriadol y caniateir hyn.

I wneud cais am daliad ymlaen llaw o Gredyd Cynhwysol gallwch naill a鈥檌:

  • gwneud cais drwy eich cyfrif ar-lein, siarad 芒鈥檆h anogwr gwaith yn y Ganolfan Gwaith, neu
  • ffonio llinell gymorth Credyd Cynhwysol

6. Bod yn agored am eich sefyllfa

Deallwn ei bod weithiau鈥檔 anodd i chi siarad 芒 ni am faterion neu heriau rydych yn eu profi, ond mae eich anogwr gwaith yno i鈥檆h helpu. Mae鈥檔 bwysig iawn eich bod yn dweud wrth eich anogwr gwaith am unrhyw faterion a allai fod gennych gan gynnwys digartrefedd, dibyniaeth neu iechyd meddwl gwael.

Y cynharaf mae鈥檙 anogwr gwaith yn gwybod, y cynharaf y gallant roi鈥檙 cymorth rydych ei angen. Mae eich Ymrwymiad Hawlydd yn nodi鈥檙 hyn rydych wedi cytuno i鈥檞 wneud er mwyn paratoi neu chwilio am waith yn gyfnewid am gael Credyd Cynhwysol, fel y gellir ei deilwra i gymryd i ystyriaeth eich amgylchiadau.

Dylai eich Ymrwymiad Hawlydd gael ei adolygu鈥檔 rheolaidd.

Siaradwch 芒鈥檆h anogwr gwaith os ydych yn cael trafferth gyda鈥檙 gweithgareddau yn eich Ymrwymiad Hawlydd neu os yw eich amgylchiadau鈥檔 newid.

7. Ffyrdd o reoli eich cais

Oherwydd bod Credyd Cynhwysol yn system ar-lein byddwch fel arfer angen gwirio eich cyfrif i weld os yw eich anogwr gwaith wedi gosod gweithgareddau i chi eu gwneud, gelwir y rhain yn 鈥榖ethau i鈥檞 gwneud鈥�.

Os nad oes gennych fynediad rheolaidd at gyfrifiadur neu ff么n glyfar gallwch fynd i鈥檆h canolfan gwaith leol i wirio鈥檆h cyfrif Credyd Cynhwysol neu ddefnyddio cyfrifiaduron cyhoeddus mewn llyfrgelloedd. Gall anogwyr gwaith eich helpu i wneud hyn.

8. Hawddfreintiau

Mewn rhai amgylchiadau gall eich anogwr gwaith benderfynu a ddylai Ymrwymiad Hawlydd gael ei newid neu ei droi i ffwrdd dros dro am gyfnod o amser. Gelwir hyn yn hawddfraint.

Bydd eich anogwr gwaith yn penderfynu os oes angen hyn yn seiliedig ar eich amgylchiadau, er enghraifft os ydych yn ddigartref neu鈥檔 cael triniaeth am gam-drin cyffuriau ac alcohol.