Wynik badania przesiewowego: 艣redni t臋tniak aorty brzusznej (AAA)
Zaktualizowano 19 listopada 2024
Applies to England
Agencja ds. zdrowia publicznego Public Health England (PHE) opracowa艂a niniejsz膮 ulotk臋 w imieniu NHS.

Rysunek przedstawiaj膮cy aort臋 z t臋tniakiem
1. Dla kogo przeznaczona jest niniejsza ulotka?
Niniejsza strona zawiera informacje dla m臋偶czyzn, u kt贸rych stwierdzono obecno艣膰 艣redniego t臋tniaka aorty brzusznej w wyniku badania przesiewowego (tzw. badania AAA).
1.1 Wynik badania na obecno艣膰 t臋tniaka aorty brzusznej
W wyniku badania stwierdzono, 偶e *szeroko艣膰 aorty pacjenta jest wi臋ksza ni偶 normalna**. Oznacza to, 偶e u pacjenta wyst臋puje 艣redni t臋tniak aorty brzusznej.
- Ma艂y t臋tniak aorty brzusznej: od 3,0 cm do 4,4 cm
- ** 艢redni t臋tniak aorty brzusznej: od 4,5 cm do 5,4cm**
- Du偶y t臋tniak aorty brzusznej: od 5,5 cm
W艣r贸d badanych m臋偶czyzn w oko艂o jednym przypadku na pi臋膰set stwierdzony zostaje 艣redni t臋tniak aorty brzusznej. Pacjenci z takim wynikiem s膮 poddawani dalszym badaniom USG co 3 miesi膮ce w celu sprawdzenia, czy t臋tniak si臋 nie powi臋ksza.
2. Czym jest t臋tniak aorty brzusznej?
Aorta jest g艂贸wnym naczyniem krwiono艣nym dostarczaj膮cym krew do organizmu. Przebiega ona od serca w d贸艂 przez klatk臋 piersiow膮 i jam臋 brzuszn膮.
U niekt贸rych os贸b z up艂ywem lat 艣ciana aorty w jamie brzusznej ulega os艂abieniu.
Mo偶e ona rozszerzy膰 si臋, prowadz膮c do powstania t臋tniaka aorty brzusznej.
3. Jak niebezpieczny jest 艣redni t臋tniak aorty brzusznej?
艢redni t臋tniak aorty brzusznej mo偶e by膰 niebezpieczny, je偶eli b臋dzie si臋 nadal powi臋ksza膰, i dlatego wa偶ne jest kontrolowanie jego stanu. Je偶eli t臋tniak osi膮gnie 5,5 cm (du偶y t臋tniak), pacjent zostanie skierowany do specjalisty na dalsze badania oraz w celu om贸wienia mo偶liwo艣ci leczenia, kt贸re zazwyczaj polega na zabiegu operacyjnym. Du偶y t臋tniak aorty mo偶e by膰 bardzo niebezpieczny, poniewa偶 rozci膮ganie 艣ciany aorty os艂abia j膮 i mo偶e doprowadzi膰 do jej p臋kni臋cia, powoduj膮c krwotok wewn臋trzny.
Na 100 os贸b, u kt贸rych dochodzi do p臋kni臋cia t臋tniaka, oko艂o 85 umiera.
Wi臋kszo艣膰 t臋tniak贸w rozwija si臋 powoli, co oznacza, 偶e mog膮 one nigdy nie osi膮gn膮膰 znacznych rozmiar贸w i nie b臋d膮 wymaga膰 leczenia.
4. Dalsze post臋powanie
- Pacjent zostanie wezwany na kolejne badanie za 3 miesi膮ce.
- Powiadomienie o terminie zostanie przes艂ane przed badaniem.
- Pacjent odb臋dzie konsultacj臋 z odpowiednio wykwalifikowan膮 piel臋gniark膮, kt贸ra udzieli porad dotycz膮cych og贸lnego stanu zdrowia w zwi膮zku z t臋tniakiem aorty.
5. Dba艂o艣膰 o zdrowie
Poni偶sze zasady pomog膮 w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia:
- Osoby pal膮ce powinny uzyska膰 pomoc w ograniczeniu lub rzuceniu palenia.
- Nale偶y dba膰 o w艂a艣ciwe ci艣nienie krwi i podda膰 si臋 badaniu kontrolnemu, je偶eli nie by艂o ostatnio wykonywane.
- Nale偶y przestrzega膰 zdrowej, zr贸wnowa偶onej diety i ograniczy膰 spo偶ywanie produkt贸w o du偶ej zawarto艣ci t艂uszczu.
- Osoby z nadwag膮 powinny postara膰 si臋 zrzuci膰 zb臋dne kilogramy.
- Nale偶y regularnie wykonywa膰 膰wiczenia fizyczne.
- Osoby pij膮ce alkohol powinny utrzymywa膰 jego spo偶ycie w rozs膮dnych granicach.
Nie ma potrzeby dokonywania innych zmian w trybie 偶ycia. Zalecane jest dalsze uprawianie sport贸w lub hobby.
Dalsze informacje na ten temat mo偶na uzyska膰 w przychodni lekarskiej, w kt贸rej pacjent jest zarejestrowany. Lekarz mo偶e r贸wnie偶 przepisa膰 leki lub zmieni膰 dotychczasow膮 terapi臋.
6. Jak cz臋ste b臋d膮 kolejne badania kontrolne?
Ka偶dy przypadek jest inny, wi臋c nie mo偶na stwierdzi膰 dok艂adnie, ile dalszych bada艅 b臋dzie koniecznych.
Pacjent b臋dzie wzywany na dalsze badania co 3 miesi膮ce, z wyj膮tkiem przypadku, gdy aorta osi膮gnie szeroko艣膰 5,5 cm lub wi臋ksz膮. Pacjent zostanie skierowany do specjalisty na dalsze badania oraz w celu om贸wienia mo偶liwo艣ci leczenia.
6.1 Dlaczego nie mo偶na podda膰 si臋 operacji ju偶 teraz?
Wszystkie zabiegi operacyjne wi膮偶膮 si臋 z ryzykiem. Dotyczy to r贸wnie偶 leczenia operacyjnego t臋tniaka aorty brzusznej.
Badania naukowe dowodz膮, 偶e leczenie operacyjne 艣redniego t臋tniaka aorty wi膮偶e si臋 z wi臋kszym zagro偶eniem dla zdrowia ni偶 kontrolowanie jego stanu i operowanie dopiero, gdy osi膮gnie rozmiar 5,5 cm lub wi臋kszy.
7. Objawy
Pacjenci z t臋tniakiem nie zauwa偶aj膮 zazwyczaj 偶adnych objaw贸w, wi臋c ma艂o prawdopodobne jest wyst膮pienie jakiegokolwiek b贸lu lub nieprzyjemnych objaw贸w z tym zwi膮zanych.
W razie hospitalizacji z jakiegokolwiek powodu, pacjent powinien poinformowa膰 o obecno艣ci t臋tniaka aorty brzusznej wykrytego w badaniu przesiewowym.
Wszelkie pytania dotycz膮ce wyniku badania nale偶y kierowa膰 telefonicznie do lokalnego punktu prowadz膮cego program bada艅. W razie og贸lnych problem贸w zdrowotnych, nale偶y si臋 skontaktowa膰 z przychodni膮 lekarsk膮.
7.1 Objawy p臋kni臋cia t臋tniaka
Prawdopodobie艅stwo p臋kni臋cia 艣redniego t臋tniaka aorty brzusznej jest bardzo ma艂e, ale pacjent powinien zna膰 jego objawy.
W razie pojawienia si臋 nowych objaw贸w silnego i utrzymuj膮cego si臋 b贸lu brzucha i/lub dolnej cz臋艣ci plec贸w nale偶y natychmiast zwr贸ci膰 si臋 o pomoc lekarsk膮 na oddziale ratunkowym. Nale偶y koniecznie powiadomi膰 pracownik贸w medycznych o obecno艣ci t臋tniaka aorty brzusznej.
Wszelkie pytania dotycz膮ce wyniku badania nale偶y kierowa膰 telefonicznie do lokalnego punktu prowadz膮cego program bada艅. W razie og贸lnych problem贸w zdrowotnych, nale偶y si臋 skontaktowa膰 z przychodni膮 lekarsk膮.
8. Bliscy krewni
Ryzyko wyst膮pienia t臋tniaka aorty brzusznej jest wi臋ksze u os贸b, kt贸rych brat, siostra lub jedno z rodzic贸w mia艂o ten problem.
Nale偶y wi臋c poinformowa膰 o wykryciu t臋tniaka swoich braci, siostry lub dzieci, poniewa偶 ryzyko wyst膮pienia tej choroby jest u nich wy偶sze. Osoby, kt贸rych to dotyczy mog膮 dowiedzie膰 si臋 od lekarza o mo偶liwo艣ci poddania si臋 badaniu na obecno艣膰 t臋tniaka aorty brzusznej pi臋膰 lat wcze艣niej ni偶 ich krewny, u kt贸rego t臋tniaka wykryto po raz pierwszy w badaniu przesiewowym.
9. Prowadzenie pojazd贸w
Kierowcy samochod贸w osobowych:
- Je偶eli t臋tniak aorty osi膮gnie rozmiar 6 cm, kierowca ma obowi膮zek poinformowania o tym DVLA (brytyjski urz膮d komunikacji).
- Prawo jazdy kierowc贸w, u kt贸rych stwierdzony zostanie t臋tniak o wielko艣ci 6,5 cm, zostanie zawieszone.
- Wa偶no艣膰 prawa jazdy zostanie przywr贸cona po pomy艣lnie zako艅czonym leczeniu t臋tniaka.
Kierowcy autobus贸w, autokar贸w i pojazd贸w ci臋偶arowych:
- Kierowcy ww. pojazd贸w maj膮 obowi膮zek poinformowania DVLA o stwierdzeniu u nich t臋tniaka aorty.
- Prawo jazdy kierowc贸w ww. pojazd贸w, u kt贸rych stwierdzony zostanie t臋tniak o wielko艣ci 5,5 cm, zostanie zawieszone.
- Wa偶no艣膰 prawa jazdy zostanie przywr贸cona po pomy艣lnie zako艅czonym leczeniu t臋tniaka.
10. Ubezpieczenie zdrowotne
Osoby staraj膮ce si臋 o ubezpieczenie turystyczne lub inne ubezpieczenie powi膮zane ze stanem zdrowia, kt贸re poinformuj膮 ubezpieczyciela o stwierdzonym u nich t臋tniaku aorty brzusznej, mog膮 zosta膰 obci膮偶one dodatkow膮 sk艂adk膮 lub mog膮 uzyska膰 wy艂膮czenie tego problemu zdrowotnego z polisy. W znalezieniu odpowiedniej polisy ubezpieczeniowej pomoc膮 s艂u偶膮 po艣rednicy ubezpieczeniowi. Us艂uga wyszukiwania po艣rednika ubezpieczeniowego dost臋pna jest na stronie internetowej Brytyjskiego Stowarzyszenia Po艣rednik贸w Ubezpieczeniowych: Informacje dost臋pne s膮 na stronie lub pod numerem telefonu 0370 950 1790.
11. Dodatkowe informacje
殴r贸d艂a dodatkowych informacji:
- przychodnia lekarza pierwszego kontaktu
- miejscowy program bada艅 przesiewowych
Informacje na temat sposobu, w jaki agencja Public Health England oraz NHS wykorzystuj膮 i chroni膮 dane osobowe pochodz膮ce z bada艅 przesiewowych
Informacje na temat rezygnacji z bada艅 przesiewowych