Y Ddeddf Hawliau Dynol a chosbau (CC/FS9)
Diweddarwyd 7 Ebrill 2022
Mae Erthygl 6 o鈥檙 Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol, a ymgorfforwyd i gyfraith Prydain drwy Ddeddf Hawliau Dynol 1998, yn rhoi hawliau penodol i chi pan fyddwn yn ystyried a ddylid codi mathau penodol o gosbau.
Byddwn yn gofyn i chi ddarllen y daflen wybodaeth hon os byddwn o鈥檙 farn bod yr hawliau hyn yn berthnasol i chi ac os bydd angen eich help arnom i benderfynu a oes angen codi cosb arnoch.
Mae鈥檙 daflen wybodaeth hon yn rhan o gyfres. I weld rhestr o鈥檙 taflenni gwybodaeth yn y gyfres, ewch i www.gov.uk/guidance/arweiniad-a-thaflenni-gwybodaeth-cthem ac edrych o dan y pennawd 鈥楪wiriadau cydymffurfio鈥�.
Os oes angen help arnoch
Os oes gennych unrhyw amgylchiadau iechyd neu bersonol y gall ei gwneud yn anodd i chi ddelio 芒 ni, rhowch wybod i鈥檙 swyddog sydd wedi cysylltu 芒 chi. Byddwn yn eich helpu ym mha ffordd bynnag y gallwn. I gael rhagor o fanylion, ewch i www.gov.uk/cael-help-cthem-cymorth-ychwanegol.
Gallwch hefyd ofyn i rywun arall ddelio 芒 ni ar eich rhan, er enghraifft, ymgynghorydd proffesiynol, ffrind neu berthynas. Fodd bynnag, efallai y bydd dal angen i ni siarad 芒 chi neu ysgrifennu atoch yn uniongyrchol am rai pethau. Os bydd angen i ni ysgrifennu atoch, byddwn yn anfon copi at y person rydych wedi gofyn i ni ddelio ag ef. Os bydd angen i ni siarad 芒 chi, caiff yr unigolyn hwnnw fod gyda chi pan fyddwn yn gwneud hynny, pe bai鈥檔 well gennych.
Yr hyn y mae鈥檆h hawliau o dan Erthygl 6 yn eu golygu i chi pan fyddwn yn ystyried cosbau
Rydym bob amser yn croesawu鈥檆h cydweithrediad wrth i ni gynnal ein gwiriad cydymffurfio, ac wrth benderfynu ar y rhwymedigaethau cywir. Mae hyn yn cynnwys a allai cosbau fod yn ddyledus. Chi sydd i benderfynu i ba raddau y byddwch yn cydweithio 芒 ni ac yn rhoi gwybodaeth i ni.
Pan fyddwn yn ystyried cosbau, mae gennych yr hawl o dan Erthygl 6 i beidio ag ateb ein cwestiynau. Weithiau, cyfeirir at hyn fel yr hawl i beidio 芒 hunanargyhuddo neu鈥檙 hawl i aros yn ddistaw. Nid yw鈥檙 hawl hon yn cwmpasu gwybodaeth na dogfennau sy鈥檔 bodoli eisoes. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i chi roi鈥檙 wybodaeth neu鈥檙 dogfennau sydd eisoes yn bodoli i ni, os oes gennym hawl gyfreithiol i ofyn amdanynt.
Wrth wneud penderfyniad i ba raddau y byddwch yn cydweithio 芒 ni, mae gennych yr hawl i gael help gan ymgynghorydd proffesiynol. Os nad oes ymgynghorydd gennych eisoes, efallai yr hoffech ystyried cysylltu ag un.
Mae gennych yr hawl i ddisgwyl i ni ddelio ag unrhyw fater sy鈥檔 ymwneud 芒 chosbau heb oedi afresymol. Byddwn fel arfer yn rhoi gwybod i chi a oes cosbau鈥檔 ddyledus unwaith y byddwn wedi cytuno ar y sefyllfa dreth gyda chi. Os na allwn gytuno ar y sefyllfa dreth, byddwn yn anfon diwygiad neu asesiad o鈥檙 dreth ychwanegol y credwn ei bod yn ddyledus. Os ydym o鈥檙 farn bod cosb yn ddyledus hefyd, byddwn yn anfon asesiad o鈥檙 gosb atoch. Bydd yr asesiad yn seiliedig ar y dreth ychwanegol.
Os byddwn yn codi cosb arnoch, mae gennych yr hawl i ofyn am adolygiad neu i apelio. Mae gennych hefyd yr hawl i ofyn am i鈥檆h adolygiad neu鈥檆h ap锚l yn erbyn y penderfyniadau yngl欧n 芒鈥檙 dreth a鈥檙 cosbau gael eu hystyried gyda鈥檌 gilydd. Mae ein taflen wybodaeth CThEM1, 鈥楶enderfyniadau Cyllid a Thollau EM 鈥� beth i鈥檞 wneud os anghytunwch鈥�, yn esbonio beth i鈥檞 wneud os ydych am ofyn am adolygiad, neu apelio. Mae rhagor o wybodaeth am dribiwnlysoedd ar wefan y tribiwnlysoedd. Ewch i www.gov.uk/government/organisations/hm-courts-and-tribunals-service/about.cy.
Mae gennych yr hawl i wneud cais am gynhorthwy cyfreithiol a ariennir yn gyhoeddus neu gymorth cyfreithiol. O dan rai amgylchiadau, efallai y bydd arian ar gael i鈥檆h helpu i ddod 芒 rhai apeliadau gerbron y tribiwnlys. Os ydych yn mynd i apelio yn erbyn asesiad o gosb, efallai y byddwch am wirio a yw鈥檆h achos yn gymwys a鈥檙 math o help a allai fod ar gael. Nid oes gennym unrhyw ran i鈥檞 chwarae wrth benderfynu a fydd eich achos yn gymwys. Ceir manylion isod ynghylch ble y gallwch gael gwybodaeth.
Os oes unrhyw beth nad ydych yn ei ddeall am yr hawliau hyn, neu鈥檙 hyn y maent yn ei olygu i chi, rhowch wybod ar unwaith i鈥檙 swyddog sy鈥檔 delio 芒鈥檙 gwiriad cydymffurfio.
Cynhorthwy cyfreithiol a ariennir
Mae rhagor o fanylion am gynhorthwy cyfreithiol a ariennir neu gymorth cyfreithiol ar gael fel a ganlyn:
- yng Nghymru a Lloegr, drwy fynd i鈥檙 wefan Cyngor Cyfreithiol Sifil yn www.gov.uk/civil-legal-advice neu drwy ffonio 0345 345 4345
- yn yr Alban, drwy fynd i wefan Bwrdd Cymorth Cyfreithiol yr Alban yn www.slab.org.uk neu drwy ffonio 0131 226 7061
- yng Ngogledd Iwerddon, drwy gysylltu 芒 chyfreithiwr sy鈥檔 aelod o Gymdeithas Cyfreithwyr Gogledd Iwerddon. Ewch i www.lawsoc-ni.org
Gallwch hefyd gael rhagor o fanylion gan Gyngor ar Bopeth neu gallwch wneud cais am gynhorthwy cyfreithiol a ariennir neu gymorth cyfreithiol drwy gyfreithiwr unrhyw le yn y DU.
Ein hysbysiad preifatrwydd
Mae ein hysbysiad preifatrwydd yn nodi鈥檙 safonau y gallwch eu disgwyl gennym pan fyddwn yn gofyn am wybodaeth neu鈥檔 cadw gwybodaeth amdanoch. Ewch i www.gov.uk a chwilio am 鈥楬MRC Privacy Notice鈥�.