Llywodraeth y DU yn rhoi gweithwyr wrth wraidd bargen newydd well ym Mhort Talbot
Mae鈥檙 llywodraeth wedi cyhoeddi bargen newydd well i weithwyr ym Mhort Talbot, sydd wedi鈥檌 gytuno rhwng Tata Steel a鈥檙 Undebau Llafur.

- Mae鈥檙 trafodaethau yn darparu gwell telerau colli swydd a phecyn sgiliau ar gyfer gweithwyr sydd eisiau ennill arian tra byddant yn ailhyfforddi
- Mae Tata Steel yn ymrwymo i weithio gyda鈥檙 Llywodraeth y DU i werthuso cyfleoedd buddsoddi yn y dyfodol
- Y Llywodraeth i gyhoeddi Strategaeth Ddur y Gwanwyn nesaf, a ddatblygwyd gyda鈥檙 diwydiant, i sicrhau dyfodol disglair a chynaliadwy ar gyfer cynhyrchu dur yn y DU
Mae gweithwyr Port Talbot ar fin cael bargen well ar 么l trafodaethau cydweithredol rhwng Tata Steel a鈥檙 Undebau Llafur 鈥� gan nodi cyfnod newydd, aeddfed o ran cysylltiadau diwydiannol.聽聽
Mae鈥檙 fargen newydd well yn mynd yn llawer pellach na chytundeb y llywodraeth flaenorol 鈥� gan ddarparu isafswm taliad colli swydd yn wirfoddol o 拢15,000 i weithwyr llawn amser ynghyd 芒 thaliad 鈥榗adw鈥� o 拢5000 a chynnig hyfforddiant 芒 th芒l i roi incwm cyson i weithwyr a gwella eu sgiliau ar gyfer swyddi鈥檙 dyfodol.
Dywedodd yr Ysgrifennydd Busnes a Masnach, Jonathan Reynolds:
Mae Port Talbot wastad wedi bod, a bydd wastad yn, dref cynhyrchu dur. Mae鈥檙 fargen hon yn gwneud yr hyn y methodd bargeinion blaenorol ei wneud 鈥� rhoi gobaith i ddyfodol cynhyrchu dur yn Ne Cymru.
Mae dur yn sylfaenol i economi, sofraniaeth a chymunedau鈥檙 DU, ond mae diffyg gweithredu gan y llywodraeth yn y gorffennol wedi difetha鈥檙 diwydiant cynhyrchu dur. Dyna pam mae鈥檙 Llywodraeth hon yn cymryd camau cadarn drwy lunio bargen a strategaeth newydd a fydd yn gwrthdroi鈥檙 diwydiant segur ac yn nodi gweledigaeth hirdymor ar gyfer dyfodol disglair a chynaliadwy.聽聽
Rydyn ni鈥檔 gwybod bod sicrhau dyfodol glanach a gwyrddach i gynhyrchu dur yn y DU yn hanfodol i sefydlogrwydd economaidd hirdymor y diwydiant. Nid yw鈥檙 ffordd o鈥檔 blaenau heb ei heriau ond bydd ein strategaeth ddur yn gosod gweledigaeth gadarnhaol ar gyfer dyfodol y diwydiant, gyda chefnogaeth ein hymrwymiad maniffesto o fuddsoddiad o 拢3 biliwn gan y llywodraeth.
O dan y fargen newydd:
- Ochr yn ochr 芒 gwneud y buddsoddiad mwyaf yn niwydiant dur y DU ers degawdau, mae Tata Steel hefyd wedi ymrwymo i weithio gyda鈥檙 llywodraeth i werthuso buddsoddiadau newydd i鈥檙 diwydiant dur.
- Bydd Tata yn cynnig rhaglen hyfforddi gynhwysfawr i staff sydd mewn perygl o golli eu swyddi鈥檔 orfodol fel dewis amgen, gan ddarparu cymwysterau cydnabyddedig mewn sgiliau y mae galw mawr amdanynt.
- Bydd gweithwyr ar y rhaglen hyfforddi hon ar gyflog llawn am y mis cyntaf a 拢27,000 y flwyddyn am 11 mis yn dilyn hynny.聽Bydd y costau cyflog hyn yn cael eu hariannu gan Tata Steel, sydd hefyd yn rhagweld y bydd o leiaf 500 o swyddi newydd yn cael eu creu i gefnogi鈥檙 gwaith o adeiladu鈥檙 Ffwrnais Arc Drydan.
- Bydd isafswm taliad colli swydd o 拢15,000 pro-rata ynghyd 芒 thaliad 鈥榗adw鈥� o 拢5,000 yn cael ei dderbyn gan weithwyr sy鈥檔 gadael y busnes. Pwysleisiodd yr Ysgrifennydd Busnes a Masnach yr angen i leihau colli swyddi鈥檔 orfodol lle bo modd, ac mae 2,000 o aelodau staff wedi mynegi diddordeb mewn colli swydd yn wirfoddol o dan y fargen hon.
- Mae Tata wedi cynnig ei becyn colli swyddi鈥檔 wirfoddol mwyaf hael erioed ar gyfer ailstrwythuro o鈥檙 maint hwn. Bydd gweithwyr sy鈥檔 dewis colli eu swydd yn cael 2.8 wythnos o enillion am bob blwyddyn o wasanaeth, hyd at uchafswm o 25 mlynedd.
Ni ddaw鈥檙 fargen newydd ag unrhyw gost ychwanegol i drethdalwyr ac mae cyfraniad y llywodraeth at y gwaith adeiladu yn parhau i fod yn 拢500 miliwn. Bydd amodau llym o fewn y cytundeb cyllid grant yn sicrhau y gall y llywodraeth adennill buddsoddiad pe na bai Tata Steel yn cyflawni ei ymrwymiadau. Mae hyn yn cynnwys taliadau cosb uwch pe na bai鈥檙 cwmni鈥檔 cadw 5,000 o swyddi ar draws ei fusnes yn y DU ar 么l y trawsnewid.聽聽
Mae dyfodol Port Talbot a鈥檙 sector dur yn flaenoriaeth a rennir gan Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru. Mae鈥檙 llywodraeth yn mabwysiadu agwedd newydd at gysylltiadau 芒鈥檙 gwledydd a鈥檙 rhanbarthau 鈥� gan ailosod y berthynas 芒 Llywodraeth Cymru i fod yn bartneriaeth agos a fydd yn sicrhau dyfodol llewyrchus i鈥檙 diwydiant dur yng Nghymru. 鈥� 聽
Bydd yr Ysgrifennydd Busnes a Masnach hefyd yn cyhoeddi heddiw y bydd strategaeth newydd ar gyfer y sector dur yn cael ei chyhoeddi yng ngwanwyn 2025 ar 么l ymgynghori 芒鈥檙 diwydiant a rhanddeiliaid.聽聽聽
Mae鈥檔 dilyn penderfyniad Tata ym mis Ionawr i gau鈥檙 ddwy ffwrnais chwyth ar ei safle ym Mhort Talbot, gan roi 2,800 o swyddi mewn perygl.聽聽聽
Ddechrau mis Gorffennaf, bu amheuaeth ynghylch dyfodol y safle gan fod y fargen yn bygwth mynd ar chw芒l yn ystod yr wythnos bleidleisio, a allai fod wedi arwain at ganlyniadau mwy difrifol i hyfywedd hirdymor y cwmni cyfan. Bydd yr aildrafod, a gyflawnwyd yn gyflym yn ystod deg wythnos gyntaf y llywodraeth, yn galluogi鈥檙 prosiect trawsnewid i fynd yn ei flaen.聽聽
Dim ond dechrau uchelgeisiau鈥檙 llywodraeth ar gyfer y diwydiant yw鈥檙 cytundeb hwn gyda Tata Steel y cytunwyd arno ddydd Mawrth 10 Medi mewn cyfarfod rhwng y Prif Weinidog, yr Ysgrifennydd Busnes a Masnach - Jonathan Reynolds, y Canghellor Rachel Reeves, a Chadeirydd Tata, Natarajan Chandrasekaran. Mae鈥檔 ddechrau dyfodol disglair sy鈥檔 harneisio diwydiant a datgarboneiddio fel pileri ar gyfer strategaeth hirdymor a chlir.
Dywedodd Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Jo Stevens:
Mae鈥檙 fargen well hon yn sicrhau dyfodol agos gwaith dur Port Talbot, yn gosod y sylfeini ar gyfer buddsoddiad yn y dyfodol, ac yn gwella amddiffyniadau i鈥檙 gweithlu ar draws De Cymru, a hynny oll heb gostau ychwanegol i鈥檙 trethdalwr.聽聽聽
Yn ogystal 芒 negodi bargen well na鈥檙 llywodraeth flaenorol, rydym eisoes wedi rhyddhau miliynau o bunnoedd o gyllid gan y Bwrdd Pontio i gefnogi busnesau a gweithwyr ym Mhort Talbot ac ar draws De Cymru.聽聽聽聽
Tra bod hwn yn gyfnod anodd iawn i weithwyr Tata, eu teuluoedd a鈥檙 gymuned, mae鈥檙 llywodraeth hon yn benderfynol o gefnogi gweithwyr a busnesau yn ein diwydiant dur yng Nghymru, beth bynnag sy鈥檔 digwydd.
Gyda chymorth arbenigwyr annibynnol, bydd y llywodraeth yn adolygu hyfywedd technolegau ar gyfer cynhyrchu dur cynradd gan gynnwys Haearn Gostyngol Uniongyrchol (DRI). Bydd rhagor o wybodaeth am yr adolygiad yn dilyn maes o law.聽聽
Mewn datganiad llafar yn Nh欧鈥檙 Cyffredin mae disgwyl hefyd i鈥檙 Ysgrifennydd Busnes a Masnach ymrwymo i ddefnyddio鈥檙 Ddeddf Caffael newydd i helpu i sicrhau gwerth am arian, twf economaidd, a gwerth cymdeithasol drwy gaffael cyhoeddus, gan gynnwys ar gyfer y sector dur.
DIWEDD
Cefndir
- Bydd 拢2.5 biliwn o fuddsoddiad gan y llywodraeth, yn ychwanegol at y 拢500 miliwn a ddyrannwyd i Bort Talbot, yn ailadeiladu鈥檙 diwydiant ac yn ei helpu i ddatgarboneiddio.
- Fel rhan o鈥檙 cytundeb, bydd Tata Steel hefyd yn rhyddhau 385 erw o鈥檜 safle i鈥檞 ailddatblygu, tir gwerthfawr a fydd yn helpu i ddenu mwy o gwmn茂au a chyflogwyr nid yn unig o鈥檙 sector dur ond o ystod eang o ddiwydiannau eraill.
- Mae disgwyl i 500 o swyddi gael eu creu i adeiladu鈥檙 Ffwrnais Arc Trydan.
- Mae Ffwrnais Arc Drydan yn defnyddio cerrynt trydan i doddi dur neu haearn sgrap a chynhyrchu dur, tra bod ffwrneisi chwyth yn defnyddio golosg, tanwydd carbon-ddwys a wneir o lo i gynhyrchu dur.
- Bydd prosiect trawsnewid Tata Steel yn lleihau allyriadau CO2 cyffredinol y DU tua 1.5%.
- Bydd y Strategaeth Ddur yn archwilio sut y gall y llywodraeth gynyddu capasiti a gallu dur yn y DU. Bydd yn nodi bylchau yn y galluoedd presennol, yn asesu鈥檙 galw am ddur yn y DU yn y dyfodol ac yn helpu i lywio penderfyniadau buddsoddi a fydd yn cefnogi twf economaidd.
- Bydd Tata Steel yn gweithio gyda Llywodraeth EF i archwilio鈥檙 achos busnes dros gyfleoedd buddsoddi pellach mewn asedau sefydliadau uwch ac is, yn amodol ar ddichonoldeb.