Datganiad i'r wasg

Pedair tref yng Nghymru i rannu 拢80 miliwn i wella dyfodol hirdymor

Bydd Merthyr Tudful, Cwmbr芒n, Y Barri, a dinas fwyaf newydd Cymru, Wrecsam, yn derbyn 拢20 miliwn yr un gan Lywodraeth y DU.

Cyhoeddwyd hwn o dan y 2022 to 2024 Sunak Conservative government

Aerial view of Barry

Mae tair tref yng Nghymru, ynghyd 芒 Wrecsam, a gafodd statws dinas yn ddiweddar, wedi cael eu henwi gan y Prif Weinidog fel rhan o fuddsoddiad ffyniant bro gwerth 拢1.1 biliwn, sy鈥檔 cael ei ddarparu i 55 o drefi ledled y DU.聽

Bydd Merthyr Tudful, Cwmbr芒n, Wrecsam a鈥檙 Barri i gyd yn cael 拢20 miliwn gan Lywodraeth y DU fel rhan o gynllun buddsoddi hirdymor ar gyfer trefi sydd wedi cael eu hanwybyddu a鈥檜 cymryd yn ganiataol.聽

Bydd yr arian yn cael ei ddarparu鈥檔 uniongyrchol gan Lywodraeth y DU i鈥檙 awdurdod lleol perthnasol. Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid lleol, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, i wneud yn si诺r bod y cyllid yn cael ei ddefnyddio yn y ffordd fwyaf effeithiol.聽聽

O dan y dull gweithredu newydd, bydd pobl leol yn cael eu rhoi wrth y llyw, ac yn cael yr adnoddau i newid dyfodol hirdymor eu tref. Byddant yn:聽聽聽

  • Cael cronfa ddeng mlynedd ar ffurf gwaddol i鈥檞 gwario ar flaenoriaethau pobl leol, megis adfywio鈥檙 stryd fawr a chanol y dref yn lleol, neu sicrhau diogelwch y cyhoedd.聽聽聽聽

  • Sefydlu Bwrdd Tref i ddod ag arweinwyr cymunedol, cyflogwyr ac awdurdodau lleol at ei gilydd i gyflawni鈥檙 Cynllun Hirdymor ar gyfer eu tref a鈥檌 gyflwyno fel testun ymgynghoriad i bobl leol.聽聽聽

Mae dros hanner poblogaeth y DU yn byw mewn trefi, ond mae stryd fawr hanner gwag, dirywiad yng nghanol y dref ac ymddygiad gwrthgymdeithasol yn niweidiol i drefi ym mhob rhan o鈥檙 DU. Mae鈥檙 cyhoeddiad heddiw yn nodi newid mewn agwedd sy鈥檔 golygu na fydd pobl yn teimlo bod eu tref yn cael ei hanwybyddu mwyach, gan y bydd cymunedau鈥檔 cael eu grymuso i fod yn gyfrifol am reoli eu dyfodol a gwneud penderfyniadau hirdymor er budd pobl leol.聽聽聽

Mae鈥檙 cynllun hwn yn adeiladu ar genhadaeth ganolog Llywodraeth y DU i sicrhau ffyniant bro yn y DU drwy roi mwy o b诺er ac arian yn nwylo鈥檙 bobl sy鈥檔 adnabod eu hardaloedd orau, er mwyn creu dyfodol gwell i鈥檞 cymuned, gan greu mentrau pwrpasol a fydd yn sbarduno鈥檙 gwaith adfywio sydd ei angen.聽聽聽聽

Dywedodd Rishi Sunak, y Prif Weinidog:

Mae trefi鈥檔 gartrefi i鈥檙 rhan fwyaf ohonom, ac mewn trefi y mae鈥檙 rhan fwyaf ohonom yn gweithio. Ond mae gwleidyddion bob amser wedi cymryd trefi鈥檔 ganiataol ac wedi canolbwyntio ar ddinasoedd.聽聽

Canlyniad hynny yw bod y stryd fawr yn hanner gwag, bod canolfannau siopa wedi mynd 芒鈥檜 pen iddynt, a bod ymddygiad gwrthgymdeithasol mewn trefi, sy鈥檔 niweidiol i鈥檞 ffyniant ac yn llesteirio cyfleoedd pobl. Heb ddull gweithredu newydd, dim ond gwaethygu a wnaiff y problemau hyn.聽聽

Mae hynny鈥檔 newid heddiw. Mae ein Cynllun Hirdymor ar gyfer Trefi yn rhoi cyllid yn nwylo pobl leol i fuddsoddi yn unol 芒鈥檜 blaenoriaethau, dros y tymor hir. Dyna sut rydyn ni鈥檔 sicrhau ffyniant bro.鈥澛�

聽Dywedodd Michael Gove, yr Ysgrifennydd Ffyniant Bro:聽聽聽聽

Rydyn ni鈥檔 gwybod bod gwerthoedd gwaith caled ac undod, synnwyr cyffredin a phwrpas cyffredin, ymdrech a gwladgarwch tawel wedi goroesi yn ein trefi ar hyd y cenedlaethau. Ond, ers gormod o amser, mae gormod o鈥檔 trefi gwych yma ym Mhrydain wedi cael eu hesgeuluso ac nid ydynt wedi cael eu gwerthfawrogi ddigon.聽聽

Rydyn ni鈥檔 unioni hyn drwy ein Cynllun Hirdymor ar gyfer Trefi, gyda dros 拢1bn o gyllid ffyniant bro yn gefn iddo.聽聽聽

Bydd hyn yn grymuso cymunedau ym mhob rhan o鈥檙 DU i adennill rheolaeth o鈥檜 dyfodol, gan wneud penderfyniadau hirdymor er budd pobl leol. Bydd yn golygu mwy o swyddi, mwy o gyfleoedd, a dyfodol gwell i鈥檔 trefi a鈥檙 bobl sy鈥檔 byw ac yn gweithio ynddynt.鈥澛�

Dywedodd David TC Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru:聽

Mae Merthyr Tudful, Cwmbr芒n, Wrecsam a鈥檙 Barri i gyd yn llefydd gwych a byddant yn elwa鈥檔 fawr o鈥檙 buddsoddiad sylweddol hwn yn eu dyfodol.聽

Rydyn ni鈥檔 falch o gefnogi pobl i gymryd yr awenau yn eu hardaloedd lleol. Mae ffyniant bro wrth galon dyheadau Llywodraeth y DU a bydd cymunedau ar hyd a lled Cymru yn cael eu trawsnewid dros y blynyddoedd nesaf wrth i ni fuddsoddi ynddynt.鈥� 聽

Mae 鈥楨in Cynllun Hirdymor ar gyfer Trefi鈥�, a gyhoeddwyd heddiw (1 Hydref), wedi鈥檌 ddylunio鈥檔 ofalus i ategu鈥檙 rhaglen ffyniant bro ehangach. Bydd yn gweithio ochr yn ochr 芒 chyllid ar gyfer prosiectau penodol ledled y DU, ein cymorth wedi鈥檌 dargedu ar gyfer y mannau sydd ei angen fwyaf drwy Bartneriaethau Ffyniant Bro, a mentrau sy鈥檔 cefnogi twf economaidd mewn rhanbarthau dinesig ehangach fel parthau buddsoddi.聽聽聽聽聽

Bydd y Cynllun Hirdymor ar gyfer Trefi yn ei gwneud yn ofynnol i fyrddau trefi ddatblygu eu cynllun hirdymor eu hunain ar gyfer eu tref, gyda chyllid dros 10 mlynedd, mewn modd sy鈥檔 cyd-fynd 芒鈥檙 materion y mae ymchwil yn dangos bod ar bobl eu heisiau fwyaf, fel:聽聽

  • Gwella trafnidiaeth a chysylltiadau i wneud teithio鈥檔 haws i breswylwyr, a chynyddu nifer yr ymwelwyr yng nghanol y dref er mwyn hybu cyfleoedd i fusnesau bach a chreu swyddi.聽聽聽聽聽

  • Mynd i鈥檙 afael 芒 throseddu ac ymddygiad gwrthgymdeithasol i gadw preswylwyr yn ddiogel a denu ymwelwyr drwy fesurau diogelwch gwell a phlismona mannau problemus聽聽聽聽

  • Gwella canol y dref i wneud y stryd fawr yn fwy deniadol a hygyrch, gan gynnwys ail-bwrpasu siopau gwag ar gyfer tai newydd, creu mwy o fannau gwyrdd, glanhau strydoedd neu gynnal diwrnodau marchnad聽聽聽

Bydd pobl leol wrth galon penderfyniadau, drwy fod yn aelodau uniongyrchol o Fwrdd Trefi newydd 鈥� a fydd yn cynnwys grwpiau cymunedol, ASau, busnesau, sefydliadau diwylliannol a chwaraeon, asiantaethau sector cyhoeddus ac awdurdodau lleol ar gyfer pob tref 鈥� a thrwy ofyniad i gynnwys pobl leol yn y cynllun hirdymor ar gyfer pob tref.聽

Mae鈥檙 Llywodraeth hefyd wedi cyhoeddi 鈥楾asglu Trefi鈥� newydd, sy鈥檔 eistedd yn yr Adran Ffyniant Bro ac yn adrodd yn uniongyrchol i鈥檙 Prif Weinidog a鈥檙 Ysgrifennydd Ffyniant Bro. Bydd hyn yn helpu byrddau trefi i ddatblygu eu cynlluniau, ac yn eu cynghori ar y ffordd orau o fanteisio ar bolis茂au鈥檙 llywodraeth, datgloi buddsoddiad preifat a dyngarol, a gweithio gyda chymunedau.

Bydd 鈥楾asglu Trefi a鈥檙 Stryd Fawr鈥� newydd hefyd yn cael ei sefydlu, gan adeiladu ar lwyddiant y fersiwn bresennol, a fydd yn rhoi cymorth pwrpasol ac ymarferol i bob tref ddethol.聽聽聽

Dyrannwyd cyllid i drefi yn unol 芒鈥檙 Mynegai Anghenion Ffyniant Bro sy鈥檔 ystyried metrigau yn ymwneud 芒 sgiliau, cyflog, cynhyrchiant ac iechyd, yn ogystal 芒鈥檙 Mynegai Amddifadedd Lluosog i sicrhau bod cyllid yn mynd yn uniongyrchol i鈥檙 trefi a fydd yn elwa fwyaf, heb gystadlaethau newydd na rhwystrau diangen. Cyhoeddir nodyn methodoleg llawn.

Updates to this page

Cyhoeddwyd ar 3 Hydref 2023